Arquivos mensuais: Xuño 2017

Similitudes entre as características do montes e lumes en Portugal e Galiza

A Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo quere facer pública unha pequena reflexión sobre o que aconteceu co tráxico lume no centro de Portugal e as numerosas similitudes que existen entre a xestión e o tipo de especies das zonas queimadas co caso galego.

O país veciño ten unha xestión dos seus montes baseada no monocultivo de especies pirófitas de rápido crecemento, como o eucalipto e o piñeiro, que xunto co abandono do monte pola falta de silvicultura converten o monte portugués nunha bomba incendiaria, que como no caso do lume recente, supón un perigo tanto para o medio como para a vida das persoas.

Neste sentido, cómpre salientar que a situación e a xestión do monte galego non é moi distinta da do portugués, e así ano tras ano sufrimos vagas de lumes tan devastadoras como a do ano 2006, ou outras máis recentes que queimaron boa parte do territorio galego, o Morrazo incluído.

Existen outros puntos de confluencia, que comezan a ser catastróficos, como son os efectos do quecemento global e a mudanza climática en todo o planeta que aumentan as probabilidades tanto de aparición de lumes- sexa por causas naturais ou humanas-, como a súa frecuencia e intensidade. Un exemplo disto tivémolo, desgraciadamente, hai tamén escasas datas co incendio, con toda probabilidade de intencionalidade humana, na contorna do parque natural de Doñana.

As principais consecuencias deste quecemento global no que se refire aos lumes é a seca e, xa que logo, o adianto da aparición de lumes. Así, se hai moitos anos, os lumes se limitaban á estación do verán, nos últimos anos vemos como os lumes se producen practicamente en todos os meses do ano cuns mínimos de humidade, exceso de materia combustible que favorece os lumes e a súa proliferación, e a intensidade dos ventos.

Tendo en conta isto e a situación dos nosos montes, desde a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo queremos denunciar un ano máis o alarmante estado de desordenación e abandono, sen labores de prevención, do noso monte. Abandono e unha falta de prevención que incumpren a Lei 3/2007 de prevención e defensa contra os incendios forestais de Galiza.

pista forestal pechandose pola vexetación en Os Pedrouzos (Marín)

pista forestal pechada pola vexetación nos Pedrouzos (Marín)

Entre os incumprimentos desta lei podemos citar a falta de desbroce das pistas forestais, tanto municipais como comarcais, que entorpecen o paso das brigadas e maquinaría de extinción dos servizos de extinción e que, por outra banda, tamén favorece o espallamento do lume dunha beira á outra das pistas.

 

Cómpre ter en conta ademais, con relación a isto último, que os lumes se extinguen definitivamente en terra ao regar as brasas no terreo queimado e non con avións e helicopteros para favorecer os intereses de empresas privadas como nos ten acostumados a Xunta de Galiza nos últimos anos.

residuos de corta de eucalipto entre a carballeira no Carballal de Coiro

Restos de cortas de eucaliptos no Carballal de Coiro (Cangas)

É necesario tamén resaltar, se queremos facer unha boa análise da situación, a basta presenza en boa parte do territorio do monocultivo de especies pirófitas como o eucalipto e o piñeiro e a falta de silvicultura do monte baixo por mor do abandono do rural e dos usos tradicionais silvipastorís e agrogandeiros. A isto tamén hai que lle engadir as numerosas cortas por parte de irresponsábeis que deixan os restos no chan sen recoller, o que constitue xunto unha auténtica mestura explosiva que moitas veces aumenta pola presenza de torretas e cableados de alta tensión eléctrica.

 

invasión de Acacia mearnsii no Carballal de Coiro

Invación da Acacia mearnsii no Carballal de Coiro (Cangas)

Outra das especies pirófitas e ademais invasora que polo seu espallamento resulta preocupante é a acacia, en especial a da madeira negra, cuxa masa forestal existe e se incrementa desde hai décadas por todo o territorio. Esta especie xunto con outra do mesmo xénero, a Acacia mearnsii, de nova introdución, foron ademais empregadas para fixar os noiros do corredor de alta velocidade do Morrazo. E froito deste uso, na actualidade estase a espallar con moita rapidez por toda a contorna desta infraestrutura viaria, dentro do espazo natural dos Montes do Morrazo, do Carballal de Coiro e da Serra da Madalena.

 

Por outra banda, existen moitas plantacións forestais con estas especies pirófitas en chan rústico nos arredores dos núcleos de poboación que incumpren de xeito flagrante as correspondentes franxas de protección pola falta dunha planificación conxunta que pola lei 3/2017, debera realizarse entre a Xunta de Galiza e os distintos concellos. A isto hai que lle engadir tamén a rebaixa posterior que fixou o PP nas distancias que se aprobaran inicialmente entre este tipo de vexetación e as vivendas dos núcleos de poboación.

Alén do cumprimento da lexislación correspondente na materia de prevención e defensa en contra dos incendios forestais, para a Plataforma cómpre levar a cabo urxentemente unha nova planificación forestal que, ao contrario do que pretende o actual goberno autonómico do PP, estea baseada na redución real e efectiva por lei das especies alóctonas, invasoras e pirófitas, en especial do eucalipto, e que prohiba novas plantacións con especies deste xénero, como así mesmo a erradicación decidida das acacias que vaia máis alá das tímidas e deficientes medidas levadas a cabo ata agora, basicamente con voluntariado, e se aposte de verdade como alternativa polas plantacións con especies frondosas e caducifolias autóctonas, para favorecer a recuperación da biodiversidade, unha maior diversidade de usos forestais con especies nobres e unha maior defensa contra os lumes, ao ser estas especies menos inflamábeis ou mesmo actuar como verdadeiros cortalumes naturais. Tamén cómpre soterrar as liñas eléctricas.

Por outra banda, é urxente apostar pola multifuncionalidade dos usos dos nosos montes, recuperando os usos tradicionais agrogandeiros e silvopastorís e reafirmando e incrementando outros existentes como o apícola ou o colleiteiro a nivel froiteiro ou micolóxico. Esta aposta debera ir acompañada por medidas económicas e sociais que corten de vez o trasvase de poboación do rural ás cidades, e que fagan volver as e os galegos vivir no ámbito rural de xeito digno.

É preciso unha firme oposición ás inxerencias das políticas globalizadoras que benefician as grandes empresas do sector privado, nomeadamente o sector forestal e enerxético – patronal madeireira e Ence-, que desde hai xa medio século están a impor un modelo que antepón os seus intereses privados por riba dos intereses de toda a veciñanza, das economías locais e da protección e a conservación do medio ambiente.

Estas empresas utilizan como escusa para enganar a poboación unha suposta creación en masa de postos de traballo que na realidade non deixan de ser postos precarios baseados na competitividade desleal dos prezos do produto. Uns postos de traballo que, por outra banda, alén de seren precarios irán a menos pola robotización e utilización de maquinaria no proceso de produción.

Este modelo que pretenden vendernos estas empresas non farán máis que afondar nos problemas que xa padece o noso monte: subsidariedade para a propiedade e a poboación local ligada aos intereses forestais das multinacionais, e máis plantacións con especies alóctonas e de rápido crecemento, tanto para fabricación de pasta de papel como para xeración de enerxía en base á incineración de biomasa, como son o eucalipto e as acacias, xa de por si nocivas polo seu carácter alóctono e invasor, mais tamén polo alto risco permanente de lumes como pirófitas, co que iso implica para o medio de contaminación atmosférica, perda de capa vexetal e da biodiversidade na flora e na fauna, empobrecemento do solo, contaminación derivada das augas fluviais e mariñas, onde á parte da degradación pode conlevar a desprotección definitiva do territorio.

Na actualidade a falta de protección ambiental dos espazos naturais -só un 13% do territorio- e do patrimonio cultural e arqueolóxico -un dos mais perxudicados polos lumes- fai que unha maioría do territorio non reciba a debida atención e se vexan máis prexudicados en cada vaga de lumes. Polo que é preciso extender a protección e a posta en valor ambiental e cultural do noso territorio ata porcentaxes que estean acordes co seu grande valor, sobre todo despois de ver a enorme desconsideración con este ata a actualidade.

Cómpre tomar xa medidas contra o incremento da mudanza climática, con medidas urxentes en materia de contaminación atmosférica por lumes forestais (os lumes, dentro dun círculo vicioso son precisamente un dos grandes axentes contaminantes), polo transporte e a actividade industrial. Estas medidas para seren reais teñen que desincentivar o uso do transporte privado, o uso de enerxías fósiles e fomentar o uso do transporte colectivo, as enerxías renovables e o aforro e eficiencia enerxéticos.

Cómpre tamén concienciarnos de que o planeta ao ritmo de produción industrial e o consumo masivo de recursos naturais e enerxéticos que levamos non vai agantar moito, que as vagas de secas e fenómenos climatolóxicos extremos serán cada vez máis frecuentes e, polo tanto, tamén un maior risco de lumes, con todo o que iso implica para a nosa saúde e o noso medio.

 

Advertisements

Deixar un comentario

Arquivado en Uncategorized

Roteiro pola protección do Carballal de Coiro

roteiro coiroA Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo organiza o domingo 18 de xuño un roteiro para dar a coñecer a importancia natural, paisaxística e cultural do espazo natural do Carballal de Coiro, catalogado como solo rústico de especial protección de espazos naturais, segundo as Normas Complementarias e Subsidiarias de Planeamento da Provincia de Pontevedra.

O roteiro, último desta primavera, será circular e sairá ás 10 da mañá desde a Capela de San Cosme, na parroquia de Coiro (Cangas), para chegar ás 14 horas ao mesmo lugar.

O percorrido transcorrerá por pistas forestais, corredoiras e camiños de pé, que coincidirán nalgúns tramos co GR-59 do Sendeiro Ecolóxico do Morrazo, polos lugares de Chan de Loureiro, Serra de Coiro, fervenzas do rego Bouzós, O Carballal, A Coviña, A Fraga, Chan de Loureiro e San Cosme.

Para se achegar ao punto de saída, hai que acceder pola estrada PO-551 no tramo que vai de Cangas a Bueu ata o Alto da Portela, onde, e no mesmo sentido, hai que coller finalmente o desvío á dereita (á esquerda se se vén desde Bueu).

Recomendamos que de se achegar en vehículo privado, por ética e polas limitacións do aparcamento, as persoas que asistan utilicen a capacidade máxima do seu vehículo, compartíndoo con outras persoas. Recomendamos tamén traer roupa ou calzado de trote axeitados para a época primaveral.

Roteiro pola protección do Carballal de Coiro

Os lugares de maior interese que visitaremos son:

1. A Capela de San Cosme, de principios do século XVIII. Nas súas proximidades tamén se atopa inventariado o petróglifo histórico do Marco da Portela, no límite territorial das parroquias de Coiro (Cangas) e de Bueu (Bueu).

2. O hábitat de interese comunitario das carballeiras e o prioritario do bosque de ribeira do nacemento do rego das Presas, afluente principal do rego Bouzós.

3. As carballeiras dos arredores da Serra de Coiro, mesturadas co interese xeomorfolóxico das súas penedías e co hábitat así mesmo de interese comunitario dos rochedais silíceos con vexetación pioneira, onde sobresaen as especies do xénero Sedum -coñecidas popularmente como herba das pedras-, asociadas a outras de liques e brións.
No medio da penedía e en terreos en forte desnivel eríxese ao redor dos 300 metros de altitude sobre o nivel do mar unha área chan de rochas horizontais con pías que funciona de verdadeira atalaia sobre os montes e o val da parroquia de Coiro, máis ao lonxe da vila de Cangas, co Castelo de Darbo e a serra da Madalena ao seu carón, e cunhas extraordinarias vistas panorámicas da ría de Vigo coa serra do Galiñeiro, Alba, Maúxo e serra da Groba ata Cabo Silleiro, en fronte, e as Illas Cíes ao fondo.

4. As carballeiras da Fraga e O Carballal, exemplos de fitónimos con clara referencia ao carballo, nuns dos mellores exemplos deste hábitat de todo o espazo natural, onde o carballo se ve mesturado con outras especies frondosas autóctonas como o castiñeiro e o denso sotobosque arbustivo composto por loureiros, sanguiños, estripeiros, chuchameles ou, a xilbarbeira, que dá a denominación fitosociolóxica de Rusco aculeati-Quercetum roboris ás carballeiras termófilas galaico-portuguesas, dentro de hábitat de interese comunitario a nivel europeo.

5. As fervenzas e área de ribeira do rego Bouzós, o rego principal que atravesa coa súa profunda conca de nacemento o espazo natural, onde á parte do seu bosque de carballos, ameneiros, salgueiros ou abelaneiras, conta a nivel da flora menor cunha grande presenza de especies de fentos -dentabrú, fento femia, falso macho, fenta, fento das pedras, cabriña, etc.-, fungos, brións e liques, que se espallan polo solo e a vexetación arbustiva e arbórea, mostra das extraordinarias condicións de humidade ambiental do lugar, que representa un hábitat natural prioritario de bosques aluviais da Europa atemperada.

6. As repoboacións con especies frondosas autóctonas realizadas nas últimas décadas pola comunidade de montes da parroquia de Coiro en A Fraga, A Coviña e Chan de Loureiro. E as cuantiosas corredoiras empedradas e camiños fondos, vestixios dun pasado non moi afastado de maior actividade agroforestal e gandeira, cunha orixe moito máis antiga que nos retrotrae a tempos prehistóricos como dan fe os varios xacementos arqueolóxicos atopados polos arredores -Paralaia, Chan de Coiro, Os Laguiños-.

7. O Carballal de Coiro cunhas 365 h. de terreo repartidas polos concellos de Cangas, Moaña e Bueu, representa o mellor expoñente de formación de bosque caducifolio de clima oceánico, con predominio do carballo, da península do Morrazo. É tamén un dos espazos máis importantes das Rías Baixas dentro do hábitat de interese comunitario das carballeiras galaico-portuguesas. Acubilla máis de 150 especies de fauna vertebrada -micromamíferos, quirópteros, macromamíferos, réptiles, anfibios e aves- e outras de invertebrada de importancia, con algúns endemismos e especies vulnerábeis e ameazadas a nivel ibérico e europeo -vacaloura, saramaganta, toupa de auga,…- máis unha rica flora, tanto arbórea como herbácea.

As principais afeccións para O Carballal de Coiro nas últimas décadas foron os monocultivos forestais, a eucaliptización, a falta de silvicultura, os incendios forestais, as cortas indiscriminadas de carballeira e arborado autóctono, as verteduras incontroladas de lixo, o espallamento doutras especies de flora alóctona e invasora, en especial das acacias e falsas acacias, e a construción do corredor de alta capacidade do Morrazo, que provocou un grande e irreversíbel impacto na parte baixa do espazo natural.

As principais ameazas no futuro son a Área de Desenvolvemento Eólica do Morrazo e a segunda fase do proxecto de desdobramento en autovía do Corredor de Alta Capacidade do Morrazo sen esquecer que na década pasada estivera ameazado tamén por un proxecto de investigación mineira.

Ao noso entender a protección de solo rústico de especial protección de espazos naturais para o Carballal de Coiro é insuficiente despois de décadas de abandono e agresións e as novas ameazas que se cernen cara ao futuro, sen unha figura de protección ambiental propiamente dita.

En marzo do 2012 a Plataforma solicitoulle á Xunta de Galiza a ampliación da Rede Natura galega cara a un novo Lugar de Importancia Comunitaria que, a nome de Montes e Carballeiras do Morrazo, recollese os espazos naturais dos Montes do Morrazo e Carballal de Coiro e mais outros ampliables, por considerármolos uns espazos naturais de alta importancia ambiental e corredor ecolóxico.

Tamén en abril de 2016, esta plataforma solicitoulle á Xunta a catalogación de Área de Especial Importancia Paisaxística para o Carballal de Coiro dentro da tramitación do Catálogo das Paisaxes de Galiza.

Deixar un comentario

Arquivado en Uncategorized

A PDMM sobre as supostas medidas de protección do Castro de Montealegre.

montealegrePlataforma en Defensa dos Montes do Morrazo cualifica de paripé político o que está a suceder coas supostas medidas de protección do Castro da Idade do Ferro e o conxunto rupestre de Montealegre, da Idade do Bronce-Idade do Ferro e declarado Ben de Interese Cultural (BIC), na parroquia de Domaio, ante as obras do proxecto de desdobramento en autovía do corrredor de alta capacidade do Morrazo.

Cómpre salientar, neste sentido, que malia o intento de lavado de cara político, técnico e institucional, a construción do corredor xa afectou o castro de xeito crítico e severo na súa área integral de protección. Así é de dominio público que as obras xa causaron a destrución da área de cuncheiros e habitacional coa construción das bocanas de entrada e saída do túnel polo medio do xacemento.

Segundo o que se pode ler nos medios, a Xunta está a “estudar” desde hai meses unha alternativa á construción dun segundo túnel, que consistiría en ampliar o que xa existe. Para esta plataforma, se esta alternativa é viábel, tamén comportaría para o xacemento unha nova afección na súa área integral de protección. Por iso non é xustificábel dála por boa, aínda que se lle queira restar importancia aos posíbeis efectos desta alternativa, comparándoa cos do segundo túnel contemplado no proxecto oficial do desdobramento.

Esta posíbel ampliación do túnel non é máis que unha estratexia improvisada da Xunta de Galiza para tratar de calmar o clima de protesta que existe hoxe na comarca contra a destrución do castro polo proxecto do desdobramento do corredor.

Alén disto, a Xunta con estas medidas está a amosar unha falta de rigor e seriedade para co patrimonio e o medio fóra do común. Esta suposta corrección do impacto do túnel, tiña que se facer na redacción do proxecto, coa legal e correspondente avaliación de impacto ambiental (AIA), e non ás tolas como está a acontecer na actualidade.

Neste sentido, cómpre lembrar que a Xunta de Galiza o 22 de novembro de 2012 decidiu non realizar a avaliación de impacto ambiental do desdobramento e utilizou como escusa que xa existía unha Declaración de Impacto Ambiental (DIA).

Nesta Declaración de Impacto Ambiental, publicada no DOG do xoves 16 de agosto de 2001, no seu apartado de modificacións introducidas, despois do trámites de información pública da vía de alta capacidade do Morrazo (Rande-Cangas), modificaba o proxecto nos seguintes termos: p.k. 100+800: desprazarase o trazado cara ao norte co fin de evitar a afección do Castro de Montealegre”.

Polo tanto, visto o anterior, podemos concluír que tanto coa construción dun novo túnel no corredor como coa ampliación do que xa existe, se está a incumprir de xeito flagrante unha das principais medidas de corrección de impacto ambiental que se contemplaron na Declaración de Impacto Ambiental na que se baseou a Xunta para non realizar a avaliación de impacto ambiental do proxecto do desdobramento do corredor.

castro das cidadesPor outra banda, a Plataforma quere sinalar que o castro, malia a súa enorme importancia, non é o único ben cultural que se se verá afectado polas obras do desdobramento. O Castro das Cidades, na tamén parroquia moañesa de Meira, está tamén afectado polo deseño do trazado desdobramento cara ao sur, onde están en perigo varias estacións de gravados rupestres -Petróglifos de Pinidín 1 e 2, petróglifo da Poza da Cachadiña e petróglifo das Amguías-, un asentamento ao ar libre do Neolítico-Idade do Bronce -As Anguías de Abaixo- e o propio castro, da Idade do Bronce-Idade do Ferro. Así mesmo tamén están ameazados o xacemento prehistórico ao ar libre da Idade do Bronce de Outeiro do Aviador e o petróglifo da Idade do Bronce dos Parentes.

Se se ten en conta que un 30% do trazado do desdobramento se modificou cara ao sur con respecto ao proxecto inicial, podemos sinalar que a estas alturas a Xunta non sabe se poderían aparecer novos xacementos por falta de prospeccións arqueolóxicas. O cal é unha temeridade que non se debería permitir.

Hai que lembrar tamén que o corredor de alta capacidade do Morrazo xa afectou no seu momento de xeito crítico e severo a:

1. O asentamento do Regueiriño, do Neolítico Inicial-Medio.

2. O Castro de Montealegre.

3. O asentamento castrexo da Idade do Ferro asociado ao conxunto rupestre do petróglifo de Montealegre, da Idade do Bronce-Idade do Ferro.

4. O lugar funerario-ceremonial da Devesa de Abaixo-Os Torradoiros, da Idade do Bronce -de novo descubrimento coas escavacións previas do corredor-.

5. O petróglifo do Viveiro, da Idade do Bronce.

6. O petróglifo da Devesa do Rei, da Idade do Bronce.

7. O asentamento ao ar libre de Montenegro, do Neolítico Final-Alta Idade Media -de novo descubrimento coas escavacións previas do corredor-.

8. Os Abrigos do Monte da Pena.

9. O asentamento ao ar libre dos Remedios, do Calcolítico -de novo descubrimento coas escavacións previas do corredor-.

10. O conxunto rupestre do petróglifo de Gondarán, da Idade do Bronce.

11. O asentamento ao ar libre de Os Laguiños, do Neolítico Final-Idade do Bronce.

12. O xacemento do forno de cerámica do Redolliño, da Romanidade Tardía -de novo descubrimento coas escavacións previas do corredor-.

13. O Abrigo da Portela e o Castro e petróglifos do Liboreiro, da Idade do Bronce-Idade do Ferro- Romano-Medieval, onde se produciu a destrución total ou parcial de cada un dos xacementos con respecto ao seu emprazamento orixinal no territorio, e o traslado fóra do Morrazo de miles de pezas líticas, metálicas, cerámicas e de orixe biolóxica ou orgánica que se atoparon nas escavacións arqueolóxicas e das que non se sabe o destino definitivo -no caso dos petróglifos da Devesa do Rei, do Viveiro e de Gondarán, as rochas cos gravados foron barrenadas con cemento expansivo e os restos remataron debaixo dun recheo ilegal, abandoados á beira dunha pista forestal e na escola obradoiro municipal da Granxa da Rúa sen ningunha posta en valor-.

A todo isto hai que lle engadir tamén a afección á contorna dos bens culturais dos xacementos:

1. Asentamento ao ar libre do Calcolítico da Fontenla.

2. Petróglifo da Idade do Bronce Fontenla.

3. Petróglifo da Idade do Bronce da Pedra do Navío.

4. Petróglifo da Idade do Bronce da Borna.

5. Petróglifo da Idade do Bronce de Chan do Caeiro.

6. Petróglifos da Idade do Bronce de Pozo Garrido.

7. Grupo II de Petróglifos da Idade do Bronce de A Escada.

8. Petróglifo da Idade do Bronce da Rega Pequena.

9. Castro das Cidades da Idade do Bronce-Idade do Ferro.

10. Asentamento ao ar libre do Calcolítico-Idade do Bronce do Casal.

11. Monte do Castro da Idade do Ferro-Romano-Medieval

12. Asentamento ao ar libre do Medievo do Monte da Pena.

13. Castro da Idade do Ferro-Romano de Pedralán.

14. Necrópole Romano-Medieval da Igrexa de Coiro.

15. Petróglifo da Idade do Bronce das Abelaires.

16. Mámoas neolíticas nº1 e nº 2 daTomada de Martínez.

17. Asentamento ao ar libre do Calcolítico de O Curral.

No seu conxunto, e dentro de solo rústico de especial protección de espazos naturais de Montes do Morrazo e Carballal de Coiro, forestal, de augas dos regos da Miñouva, da Freixa, Caiauga, Barranco do Faro, da Fraga, do Inferno, Saíñas, Bouzós, das Presas e do Bispo, agropecuario e patrimonial, a mediados da década pasada produciuse un enorme e irreversíbel impacto paisaxístico, ambiental e cultural ao longo dos 20,96 kms. do total da vía de alta capacidade coa construción do Corredor polos concellos de Moaña, Cangas e Bueu para un modelo de transporte baseado na utilización do colapsante, inseguro e contaminante automóbil privado e unha planificación urbanística a nivel residencial e industrial especulativa e fóra da capacidade real da demanda, totalmente insustentábeis ata os nosos días.

 

Deixar un comentario

Arquivado en Uncategorized