Track da ruta contra a ADE do Morrazo e pola protección dos montes de Ermelo

Ante a posibilidade de que a Comunidade de Montes de Ermelo faga o mesmo que as de Ardán e Cela co primeiro roteiro contra a área de desenvolvemento do Morrazo cando nos prohibiron o paso polos montes da súa propiedade, a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo pon ao dispor de quen desexe coñecer a zona afectada de Ermelo polo parque eólico que quere impulsar a empresa ACS o track en Wikiloc do roteiro que teriamos feito estes días.

O roteiro é circular e sae desde a área recreativa do núcleo rural de Ermelo (Bueu) para camiñar, dentro de sólo rústico de protección de espazos naturais segundo o PXOM do Concello de Bueu, por viais forestais, camiños e corredoiras e en parte polo sendeiro municipal de pequeno percorrido de Ermelo -Hermelo, cerne do morrazo-, polos lugares de Ermelo, Esperón, Fonte das Eguas, A Cañoteira, alto e miradoiro do Xestoso, Chan da Paralaia, alto e miradoiro da Paralaia, Outeiro da Paralaia, Monte da Paralaia e Ermelo. Na parte da chegada tamén deixamos como optativa a subida ata o alto da Esculca.

Para se achegar ao punto de saída hai que acceder pola estrada EP-1306 no desvío da estrada PO-551 no lugar da Portela.

https://es.wikiloc.com/rutas-senderismo/roteiro-contra-a-area-de-desenvolvemento-eolica-do-morrazo-pola-proteccion-dos-montes-de-ermelo-90966733

Powered by Wikiloc

Recomendamos utilizar roupa e calzado de trote axeitados para a época do inverno, respectar a contorna, ter coidado coa presenza de bicis e motos e os domingos e festivos cos cazadores.

Ermelo é un dos mellores expoñentes do que é un núcleo rural e espazo agropecuario do Morrazo con bos exemplos a nivel cultural, etnográfico e etnolóxico.

A súa fundación dátase no Medievo, ao redor do século X, xa que alí xa se instalara un pequeno eremitorio prerrománico. No século XII, en tempos do bispo Xelmírez, aséntase definitivamente a comunidade benedictina, da que vai xurdir a reconstrución do mosteiro e a igrexa románica con advocación a Santiago. A finais do século XV pasa a depender como priorato do mosteiro de Poio. No século XVIII o mosteiro de Poio ordena o derrubo do anterior templo románico e a construción dun novo de estilo barroco que, con posteriores reformas, é a construción que chegou á actualidade, con vestixios das fases anteriores no seu interior e do mosteiro nos muros exteriores do adro. A presenza dos abades chega ata a desamortización dos seus bens no século XIX, despois de séculos de doazóns, foros e rendas recibidas a través dos seus coutos -Ermelo e Meiro- no Medievo e despois como parroquia pertencente á xurisdición do Morrazo, con posesións en varias parroquias dos actuais concellos de Bueu, Moaña e Cangas.

Do seu territorio e previo a que pasara a depender eclesiasticamente da parroquia de Cela aínda quedan a cruz e as letras HLO -Hermelo é como se grafou durante uns séculos- gravadas en varias pedras que hoxe seguen delimitando a parroquia e o concello -Cruz de Foxonoval, Paralaia, Xestoso, Bolelo, Pouso das Cruces,…-. No outro extremo e vendo cara á ría de Pontevedra tamén existe unha cruz de grandes dimensións, santiagueira e inzada enriba da rocha, de mediados do século pasado no lugar da Esculca. Lugar no alto entre a penedía que utilizaban os monxes noutrora como punto de vixianza ante posibles invasións pola ría.

Teñen tamén a súa importancia cultural, etnográfica e ambiental os camiños fondos e corredoiras que conectan Ermelo coas distintas parroquias do Morrazo a través da Paralaia e o Pouso das Cruces. Uns camiños que seguen a utilizarse pola veciñanza do lugar e da comarca para achegarse ás leiras para facer traballos agropecuarioa e forestais , cada 25 de xullo para desprazarse e celebrar a romaría de Santiago de Ermelo, e en xeral para a práctica do sendeirismo.

Da presenza e importancia no pasado do mosteiro e dos seus abades dá conta o haxiónimo do río que nace precisamente fronte ao núcleo rural de Ermelo, o río Frade. Este río conflúe un pouco máis abaixo co río Bispo, outro haxiónimo, que desemboca no centro urbano de Bueu na praia da Banda do Río.

A presenza da auga notase na cantidade de fontes, lavadoiros e presas ou lagos que cada familia residente tiña e usaba por turnos para o regadío. Estas levadas de auga aínda seguen a ser utilizadas para regar os prados e os cultivos.

Ermelo é o núcleo de poboación que máis próximo estaría aos aeroxeradores do parque eólico que pretende impulsar a empresa ACS nos montes do Morrazo. Ata tres destes aeroxeradores – entre O Monte, O Outeiro e A Chan da Paralaia- estarían a menos dun kilómetro de distancia das vivendas -algunhas vivendas ailladas incluso estaría a menos de 500 metros- con todo o que iso implica de impacto visual, acústico e ambiental para a súa contorna e veciñanza.

A mediados da primeira década deste século este espazo estivo ameazado pola instalación do que daquela se denominaba “parque singular eólico” do que existiu ata hai poucos anos na Chan da Paralaia unha torre de medición do vento.

Alén de pola súa importancia histórica e medieval, a parroquia de Ermelo é importante a nivel prehistórico polo descubrimento durante o século pasado de varios xacementos arqueolóxicos como as mámoas adscritas ao Neolítico de Paralaia e Chan da Paralaia, e o asentamento do Calcolítico de Chan da Paralaia. Estes xacementos son a proba da presenza humana polos lugares desta parroquia hai 4000-5000 anos e as súas áreas de protección estarían afectadas pola localización a escasa distancia dos tres aeroxeradores citados anteriormente.

Na parroquia de San Martiño do concello de Moaña, preto dos anteriores xacementos, está inventariado o achado do Calcolítico-Bronce da Cova da Paralaia, coñecida tamén polo mito da presenza da lendaria moura. Tamén preto do propio núcleo rural de Ermelo foi inventariado un xacemento adscrito á Idade do Bronce.

No límite co concello de Moaña, ao redor dos 400 metros de altitude sobre o nivel do mar, están os altos do Xestoso e da Paralaia desde os que se pode ver unhas extraordinarias panorámicas da ría de Vigo, do sur da provincia de Pontevedra, da entrada da ría e as Illas Cíes dentro do P.N.M.T. das Illas Atlánticas. Tamén se poden ver desde estes altos unha panorámica dos montes do Morrazo cos altos de Formigoso, Outeiro da Carballosa e Agudelo, ameazados tamén pola instalación doutros catro aeroxeradores dentro do novo parque eólico que está a xestionar a empresa ACS.

O impacto paisaxístico da instalación do parque eólico sería moi grave tanto a nivel local como en xeral para o conxunto das Rías Baixas, unha das poucas zonas litorais galegas que aínda non ten ningún parque eólico instalado. Ademais do impacto directo no núcleo rural de Ermelo, no concello de Bueu, a instalación destes aeroxeradores tamén afectaría pola súa proximidade – ao redor dun kilómetro – a núcleos de poboación como Broullón, Bouza Figueira, Os Piñeiros, Sabaceda, A Xalde… no concello de Moaña.

A nivel biolóxico e ambiental, toda esta área ameazada pola localización dos tres aeroxeradores está integrada dentro do espazo natural da Carballeira de Coiro protexido segundo as normas complementarias e subsidarias de planeamento da provincia de Pontevedra. Por iso está cualificado tamén como solo rústico de protección de espazos naturais no vixente PXOM de Bueu, ao igual que no PXOM de Moaña ou nas normas subsidiarias municipais de planeamento de Cangas – os tres concellos no que está presente o dito espazo natural a través das súas 365 has. aproximadas de extensión – .

O Carballal de Coiro é o espazo natural máis importante do Morrazo e un dos máis importantes de bosque caducifolio atlántico con predominio da carballeira dentro das Rías Baixas. Nel están integrados varios hábitats de interese comunitario a nivel europeo, en especial da carballeira galaico-portuguesa, que de xeito continuado se espalla a través das varias parroquias dos tres concellos.

Toda a contorna -Paralaia, Bouzacova, Xestoso, Fonte das Eguas, Esperón,…- onde están localizadas as posicións dos tres aeroxeradores dentro da ADE, entre as concas de nacemento dos ríos Bouzós, Inferno e Frade, está rodeada de bosques climácicos de carballo como vexetación potencial recuperada dentro da sucesión ecolóxica secundaria tras séculos de intervención humana. Nesta carballeira, clasificada a nivel fitosociolóxico dentro da área do Rusco aculeati-Quercetum roboris, que predomina no suroccidente galaico e norte portugués pola asociación do carballo coa xilbarbeira, cohabitan outras especies arbóreas e arbustivas como castiñeiros, loureiros, pereiras bravas, sanguiños,… E tamén especies de fauna vertebrada e invertebrada de interese e vulnerable. Nun estudo feito a finais dos anos noventa do século pasado no espazo natural da Carballeira de Coiro cohabitaban15 especies de réptiles, 11 especies de anfibios, 15 especies de morcegos, 12 especies de macromamíferos, 15 especies de micromamíferos e 81 especies de aves.

Asociado á carballeira, nas zonas máis húmidas, en especial á beira do río Bouzós, principal curso fluvial que atravesa o espazo natural, están presentes hábitats naturais considerados como prioritarios como o dos bosques aluviais da Europa atemperada. Os da nosa área clasifícanse dentro da asociación Senecioni bayonensis-Alnetum glutinosae polo predominio do ameneiro mais tamén coa presenza doutras especies como o salgueiro, o freixo, o bidueiro ou a abeleira máis zonas de brañas onde destaca a grande cantidade de especies de brións, liques, fentos e fungos, estando presentes especies de fauna endémicas e vulnerables como o lagarto das silveiras e a saramaganta e incluso a cita no seu momento da toupa de río .

Tanto as carballeiras galaico-portuguesas como o bosque aluvial de ribeira están incluídos dentro do anexo I da Directiva Hábitats (Directiva 92/43/CEE do Consello, de 21 de maio de 1992, relativa á conservación dos hábitats naturais e da fauna e flora silvestres) para cuxa conservación é necesario designar zonas especiais de conservación. Especies como a saramaganta (Chioglossa lusitanica), morcego de ferradura pequeno (Rhinolophus hipposideros), morcego de ferradura grande (Rhinolophus ferrumequinum), morcego de ferradura mediterráneo (Rhinolophus Euryale), morcego rateiro grande (Myotis Myotis), lagarto das silveiras (Lacerta Schreiberi), vacaloura (Lucanus cervus), capricornio dos carballos (Cerambix cerdo), e a señoriña dos brañais (Euphydryas aurinia), entre outras presentes neste espazo natural están incluídas no anexo II da Directiva Hábitats de especies animais e vexetais de interese comunitario para cuxa conservación é necesario designar zonas especiais de conservación. Outras especies como o miñato abelleiro (Pernis aviporus) están incluídas dentro do anexo I da Directiva Aves (Directiva 2009/147/CE do Parlamento Europeo e do Consello de 30 de novembro de 2009 relativa á conservación das aves silvestres) que indica que as especies mencionadas no dito anexo serán obxecto de medidas de conservación en canto ao seu hábitat, co fin de asegurar a súa supervivencia e a súa reprodución na súa área de distribución.   

Nos espazos máis abertos libres da matogueira – paisaxe predominante no pasado recente polo seu aproveitamento agropecuario tradicional- están presentes os habitats de interese comunitario da breixeira seca europea e dos rochedais silíceos con vexetación pioneira, con grande presenza de especies de fauna vertebrada e invertebrada e de flora exclusiva e endémica a nivel ibérico e algunas especies como a avenoiteira cincenta (Caprimulgus europaeus) e a papuxa do mato (Sylvia undata) que están tamén incluídas dentro do anexo I da Directiva Aves. Os topónimos O Xestoso ou O Toxal da Fonte das Eguas, entre outros son froito desa antiga economía agropecuaria tradicional.

Os grandes movementos de terras necesarios para a construción de pistas de acceso, plataformas de montaxe e instalación dos tres aeroxeradores, xunto coa súa posta en funcionamento suporía un impacto grave e irreversible no solo, na vexetación e na flora e fauna da contorna do espazo natural e tamén afectarían as zonas altas por onde adoitan voar moitas aves nos seus pasos migratorios que poderían ser presa fácil e crítica das súas pás. Este impacto engadiriase entre outros ao da forestalización con monocultivos forestais,  a eucaliptización e ao abandono da silvicultura tradicional nas últimas décadas.

Malia estar o territorio incluído dentro de solo rústico de protección de espazos naturais pola importancia dos seus valores, este non ten a consideración de espazo natural protexido a nivel autonómico, feito polo que en marzo de 2012 a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo solicitoulle á Xunta de Galiza a inclusión do espazo natural da Carballeira de Coiro xunto co dos Montes do Morrazo e outros ampliables -entre eles tamén os montes de Cela e Ardán, área tamén ameazada agora polo novo parque eólico-  dentro da ampliación da Rede Natura cun novo Lugar de Importancia Comunitaria (LIC) a nome de Montes e Carballeiras do Morrazo. En agosto de 2016 tamén se lle solicitou á Xunta a súa inclusión como Área de Especial Importancia Paisaxística dentro do Catálogo das Paisaxes de Galiza.

Deixar un comentario

Arquivado en Uncategorized

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Google photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s