Arquivo da categoría: Uncategorized

A Valedora do Pobo requírelle ao Concello de Moaña o expediente de caducidade das licenzas de obra da Urbanización Residencial Golf Domaio

A Valedora do Pobo, María Dolores Fernández Galiño, informounos ao Colectivo Ecoloxista Luita Verde en documento asinado o pasado 4 de setembro deste 2020 que trala falta de resposta por parte do Concello de Moaña ás recomendacións formuladas desde esa institución os días 4 de febreiro, 27 de abril e o 3 de xuño deste ano nas que se dirixiu nos seguintes termos “Que se proceda á inoación do expediente de caducidade de licenzas de obras no sector B da Unidade de Actuación S.A.U. A-7 Residencial Golf Domaio, no Concello de Moaña e que se resolva nos plazos legalmente previstos.”, advertía ao concello que, a partir dese día no suposto de non recibir da Administración afectada a resposta aínda pendente no prazo de 5 días, entendería desatendida a obriga legal contida no artigo 32.2 da Lei 6/1984, de 5 de xuño, da Valedora do Pobo, e rexeitada de xeito tácito a resolución.

Por iso, procedería de acordo co disposto no artigo 32.2 da citada Lei, que sinala que se non se obtivara unha xustificación adecuada para a non actuación de acordo co indicado, o asunto incluirase no Informe Anual ou Especial correspondente, con mención do nome ou nomes das autoridades ou funcionarios que persistan na actitude hostil e entorpecedora das súas funcións, de considerarse que era posible unha solución positiva e esta non se dera. Así pois, no mencionado Informe dirixido ao Parlamento de Galicia subliñaríase esta circunstancia.

Malia que a Valedora do Pobo sinala no final do seu escrito que se poñería en contacto con Luita Verde unha vez que o citado concello lle remita a resposta, dándonos conta da súa actuación, mentras o goberno municipal BNG-PSOE, ao igual que outros anteriores e de distintas cores políticas, é cómplice unha vez máis desta operación claramente especulativa e fraudulenta que ten a orixe nas datas 12-02-2001 e 09-06-2003 cando a Comisión de Goberno do Concello de Moaña acordou concede-la licenza de obra de 50 vivendas Exp. 139/2000 e 52 Exp.81/03 respectivamente a Construcciones Mirón y Agarvi SL no sector B da Unidade de Actuación S.A.U. A-7 Residencial Golf Domaio.

O requerimento por parte da Valedora xa é o terceiro desde que o 9 de agosto de 2019 iniciara ante o concello as accións oportunas mais a falta de resposta por parte do concello de Moaña sucede na realidade desde hai case 18 meses cando Luita Verde solicitou a Rexistro por escrito dirixido ao Concello de Moaña o xoves 14 de marzo de 2019 a aplicación do artigo 145 da Lei 2/2016, do 10 de febreiro, do solo de Galicia e o inicio do expediente de caducidade das licenzas de obra concedidas e así mesmo a paralización das obras de construcción e a suspensión dos usos que destas se derivan, polo deterioro ambiental da paisaxe, do medio e dos recursos naturais como é a auga.

O escrito presentado daquela baseouse en que con datas 14-08-2000, 09-10-2000 e 12-03-2001 a través de alegacións e un Recurso Potestativo de Reposición presentado por Luita Verde advertiuse ao Concello de Moaña da manifesta ilegalidade da concesión de calquera licenza de construcción do Plan Parcial S.A.U. A-7 Residencial Golf Domaio, polos incumprimentos da legalidade vixente indicado no informe do Arquitecto Técnico Municipal Alfonso Lage Pérez, do que a Comisión de Goberno non fai caso, e que basicamente vén dicir que non se pode edificar sen antes urbanizar e como moito só poderá outorgarse a correspondente licencia de obras sempre que se asegure a urbanización simultánea da urbanización e edificación.

Que o informe do Arquitecto municipal Gumersindo Ferro Pichel, de data 24-01-2008, di que a maioría das vivendas non estan iniciadas e ningunha rematada, e das obras de urbanización estímase que está executado únicamente un 50% do total da urbanización, polo que, por resolución da Alcaldía nº 31/2008 e 32/2008 de 28-01-2008, acordouse a incoación de expediente de caducidade.

Que o 12-01-2010 o Alcalde de Moaña, Xosé Manuel Millán, sen ningún apoio nin argumento legal, adoptou a Resolución 18/2010 pola que declara a caducidade dos expedientes de caducidade das licenzas outorgadas o 12-01-2001 e o 09-06-2003, e deixar sen efecto as medidas cautelares adoptadas de paralizar as obras de construcción e a suspensión dos usos que destas derivase.

Que con data 13-09-2018, a suposta sociedade Agrupación de Interés Económico-Urbanización Golf Domaio, creada polos propietarios das poucas vivendas ilegais rematadas ao amparo das licenzas concedidas con data 12-02-2001 Exp. 139/2000, convoca unha reunión nas instalacións do club de golf Ría de Vigo onde, asistidos polo bufete de abogados Auren, na mesma hai membros do Consejo Rector de la Junta de Compensación e se confirma novamente a paralización das obras de Urbanización e a imposibilidade da urbanización do S.A.U A-7, plantexando a constitución dunha Agrupación de Interese Económico co obxetivo da venta global das parcelas do sector B a un “inversor”, por non dicir “fondo buitre”, para recaudar fondos e poder urbanizar e así mesmo legalizar as súas vivendas.

Que na Asamblea Xeral da Xunta de Compensación da Unidade de execución “Residencial Golf Domaio S.A.U. A-7 do 15-07-1994, acordouse polo 100% dos membros o Proxecto de Compensación e o Aproveitamento edificable correspondente ao Concello de Moaña, dito aproveitamento acordase sustituilo polo pago en metálico do importe que se valora a cesión e que se estima en 200 millóns de pesetas (1.202.024,21€), con data 28-05-1998 foi aprobado polo Pleno do Concello. A día de hoxe -na actualidade un ano máis-, a Xunta de Compensación soamente pagou 76.500.000 pesetas (459.774,26€), e o resto tería que estar pagado o 29-12-2001.

Que despois de máis de 16 e 18 anos da concesión das licenzas -na actualidade un ano máis-, non hai aval das obras de urbanización das 102 vivendas e, por engadido, a maioría das mesmas non están executadas, soamente o están unha ducia delas que representa menos do 10% do total, despois hai un lote que non chega ao medio cento que están iniciadas sen rematar e o restante está sen construír, polo que se incumpre as obrigas de edificación e urbanización simultánea, nin existe conexión de abastecemento e saneamento de auga nin informes ao tanto da empresa concesionaria Aqualia, e dende hai 8 anos nin existe a mínima obra de continuidade.

E que, polo contrario, o que sobresae por toda a área urbanizable é o máis absoluto deterioro ambiental con paquetes de vivendas pantasma sen rematar, viales cubertos pola vexetación, con varios focos de verteduras incontroladas de lixo e entulleiras ás súas beiras, e con boa parte das parcelas sen construír a rebousar de matogueira e de eucaliptal, cun exceso de biomasa pirófita con alto risco de propagación de lume forestal máis de especies altamente invasoras como, en especial, a herba da pampa.

Axuntamos fotografías da urbanización realizadas no momento da presentación do escrito de solicitude das caducidades das licenzas de obras, onde se observa con toda crudeza a situación de abandono e degradación das obras de urbanización no sector B da Unidade de Actuación S.A.U. A-7 Residencial Golf Domaio, no caso meirande de especulación urbanística existente ata a actualidade no Morrazo e un dos máis graves a nivel galego, que comezou a xestarse nos inicios dos anos noventa do século pasado na parroquia moañesa de Domaio coa construcción do campo de golf e posteriormente coa urbanización anexa a través de Plans Parciais, onde se recalificou 95 has. de solo rústico de protección forestal en 64 has. para o campo de golf como solo rústico ordinario e 31 has. para a urbanización como solo urbanizable, entre as concas e ribeiras dos ríos da Freixa e Miñouba.

Deixar un comentario

Arquivado en Uncategorized

Luita Verde esixe a retirada inmediata do chiringuito do Castro da Igrexiña

DSC02182O Colectivo Ecoloxista Luita Verde, dado que é de dominio público que o chiringo que está instalado no Castro da Igrexiña, no lugar das Eiras, na parroquia do Hío, non ten a preceptiva licenza municipal, esixe ao Concello de Cangas a paralización inmediata da actividade do chiringo e a retirada da súa edificación xunto coas cadeiras e as mesas máis as conexións eléctricas e de abastecemento de auga da área de protección integral do castro da Igrexiña, a apertura dun expediente sancionador e a restauración ambiental dos terreos ao seu estado anterior, tal e como lle solicitou por escrito a rexistro electrónico o pasado venres 21 de agosto dirixido á alcaldía.

Ao propietario do dito chiringo respóstalle que non só vale con ter a autorización de Costas do Estado ou da Consellería de Medio Ambiente -Luita Verde non comparte a autorización sectorial desta consellería á que tamén se dirixiu por escrito o pasado 8 febreiro denunciando os feitos dentro do castro e solicitando así mesmo a retirada do chiringo- senón que ten que ter sobre todo a da Dirección Xeral de Patrimonio Cultural a través da Consellería de Cultura e Turismo, ao estar a edificación dentro dun ben integrado dentro Catálogo de Patrimonio Cultural de Galicia. E por engadido, do propio Concello de Cangas, que á parte da concesión da correspondente licenza urbanística tamén ten as directas competencias a nivel de protección cultural ao estar o dito xacemento así mesmo integrado dentro do Catálogo Complementario de Monumentos e Conxuntos Histórico-Artísticos Obxeto de Protección das Normas Subsidiarias de Planeamento do concello de Cangas.

Por outra banda respóstalle que dito chiringo está ubicado dentro da área de protección integral do dito castro, ou sexa, dentro da propia estrutura do xacemento castrexo, onde só son autorizables basicamente as actividades de investigación, valorización, mantemento, conservación, consolidación e restauración, mais é cuestión distinta a de outros establecementos parecidos nas proximidades aos que pretende meter na súa mesma situación, cando na realidade eses chiringos están ubicados na súa maioría na área de protección de cautela ou de respeto ao redor da área integral, ou sexa por fóra na periferia do dito asentamento castrexo, co que iso implica que, malia que teñan que ter tamén a correspondente autorización a nivel cultural, as restriccións de usos autorizables son por outra banda moito menores e menos aínda se están en zonas de amortecemento, onde só se necesita autorización se é obra maior.

Respóndelle así mesmo que non é xustificación para eximilo de afección que a parcela onde ubicou o chiringo xunto co mobiliario está a 50 metros dun suposto “altar de sacrificios” ou a 20 metros dunhas “rochas con gravados”, senón que esta forma parte do conxunto do recinto interior do castro como ben catalogado e que as rochas con gravados rupestres que ademais, unha vez catalogadas, están clasificadas como Ben de Interese Cultural de Galicia, ou sexa coa maior figura de protección cultural a nivel autonómico, están espalladas ao redor de toda a zona onde ubicou o dito establecemento e mobiliario, a menos distancia da que di e mesmo unha xusto ao carón do propio chiringo.

Luita Verde salienta que ao tanto, ata hai dous anos, o lugar onde se ubicou o chiringo estaba cuberto por unha tupida vexetación natural e arbustiva costeira, en especial abruñeiros (Prunus spinosa), chuchameles (Lonicera periclymenum) e silveira ( Rubus ulmifolius), que ademais de formar parte da paisaxe e da contorna como corredor natural anexo á Zona de Especial Conservación do Espazo Natural Protexido da Costa da Vela, tamén facía a función protectora dos propios elementos culturais a protexer do castro, e entre eles as pedras dos gravados.

A costa das obras previas á instalación do chiringo, esa vexetación natural protectora foi eliminada completamente por desbroce e o propio solo escavado, removido, explanado e cuberto cunha grava branca, cunha afección directa na propia estrutura do castro e as propias pedras cos gravados, parte delas ao raso do chan, así mesmo desprotexidas e mesmo algunha danada polo paso da maquinaria. Posteriormente a instalación posterior do chiringo redundou na súa afección coa instalación da edificación e o mobiliario no anteriormente obrado e, por engadido, sen as suficientes garantías de control e respeto polos bens culturais existentes ao seu redor.

Luita Verde aclara que non está a realizar as denuncias sobre os feitos acontecidos co asunto do chiringo por un simple capricho nin por un afán de ataque persoal senón en defensa da protección dun ben cultural e arqueolóxico diante da última agresión sufrida por este e na parte mellor conservada da súa estrutura no recinto superior, despois de ser afectado de xeito continuado, crítico e severo, tanto na súa integridade como no contorno, principalmente por cuestións urbanísticas nas últimas tres décadas, afectando ás tres fases distintas contidas no mesmo xacemento, o asentamento castrexo, os petróglifos de arte rupestre e as edificacións de salgadura romana, adscrito culturalmente á Idade do Ferro e Romana.

Malia que a directa responsabilidade da instalación ilegal do chiringo co seu mobiliario na área de protección integral do castro e da actuación lesiva que iso supuso para a súa integridade física e os bens inmobles presentes, é evidentemente que foi do seu propietario, maior irresponsabilidade é a incompetencia das administracións públicas, Dirección Xeral de Patrimonio Cultural e Concello de Cangas, que, sendo quen deberían ter vixiado e controlado que esa actuación non se houbera levado a cabo, polo contrario, coa súa inacción, a permitiron e, por engadido, a están permitindo a sabendas de que os feitos foron postos no seu coñecemento con antelación.

Para mostra e sen máis está o caso do alcalde de Cangas que, por moito que queira disfrazar a última hora o seu descoñecemento dos feitos, xa era plenamente coñecedor dos mesmos desde o 11 de febreiro no que desde Luita Verde lle expusemos e advertimos por escrito e a rexistro dirixido a el en persona do que alí estaba sucedendo, e do que posteriormente, en abril, xa existe, polo que agora nos enteramos, un informe da policía local advertindo de que debería obter as licenzas municipais e demais autorizacións e informes preceptivos como así mesmo .

Polo tanto de non haber denunciado agora de volta Luita Verde, isto seguiría unha vez máis oculto e co concello comodamente inactuando a costa de que a Dirección Xeral de Patrimonio Cultural da Xunta de Galicia, que é quen ten as máximas competencias, mira unha vez máis para o outro lado mentras o propietario voltou a instalar o chiringo no castro por segundo ano consecutivo e, por engadido, aínda o ten instalado malia telo na realidade pechado e sen actividade, polo que di, por causa do coronavirus e, por engadido, coa intención de voltar a instalalo catro anos máis.

Isto vén a amosar que a desprotección cultural e ambiental non distingue de cores e gobernos políticos e representa unha auténtica burla e vergoña para un concello que na actualidade posúe máis dun cento de bens culturais e arqueolóxicos inventariados entre xacementos e achádegos, e do que o que está unha vez máis a acontecer no castro da Igrexiña é só un dos máis desgraciados exemplos cara a un abandono e desprotección xeralizado.

Luita Verde advirte ao concello que a solución non pasa ademais simplemente coa actualización do catálogo municipal de bens culturais senón que ten que pasar do simple papel, fichado e cartografiado, á efectiva protección e conservación física deses bens, comezando polos que xa están actualmente catalogados e protexidos.

Deixar un comentario

Arquivado en Uncategorized

Denuncia pola instalación dun chiringo de praia dentro da área de protección integral do Castro da Igrexiña

DSC02182O Colectivo Ecoloxista Luita Verde presentou escrito a rexistro dirixido á Dirección Xeral de Patrimonio Cultural da Xunta de Galicia e ao Concello de Cangas denunciando a instalación dun chiringo de praia dentro da área de protección integral do Castro da Igrexiña, xacemento arqueolóxico da Idade do Ferro e Romano ubicado no lugar das Eiras, na parroquia do Hío e incluido no Catálogo de Patrimonio Cultural de Galicia e no Catálogo Complementario de Monumentos e Conxuntos Histórico-Artísticos Obxeto de Protección das Normas Subsidiarias de Planeamento do Concello de Cangas.

Consistente nunha caseta hexagonal riba dun pavimento de madeira con ancoraxe metálica acompañado dunhas trinta cadeiras e media ducia de mesas, a dita edificación co mobiliario foi instalada, por engadido, a escasa distancia dunha rocha con gravados ao ar libre, tendo en conta ademais que no lugar, na parte máis alta do castro, están inventariadas varias rochas con insculturas polo que ademais teñen a consideración de Ben de Interese Cultural de Galicia e por tanto gozan da máxima protección como manifestacións de arte rupestre.

Por engadido no camiño de terra de acceso, a uns dez metros de distancia, así mesmo dentro tamén da área de protección integral do dito xacemento, está colocada a caixa de conexión eléctrica e un depósito plástico de almacenamento e distribución de auga.

DSC02170Luita Verde expúsolle á Dirección Xeral de Patrimonio e ao Concello de Cangas que a instalación dun chiringo de venta de bebidas e comidas de praia está prohibido dentro de bens con protección integral xa que segundo a normativa da Lei 5/2016, do 4 de maio, do patrimonio cultural de Galicia como a do Catálogo Complementario de Monumentos e Conxuntos Histórico-Artísticos Obxeto de Protección das Normas Subsidiarias de Planeamento do concello de Cangas, os usos autorizables son basicamente os de investigación, valorización, mantemento, conservación, consolidación e restauración, cousa que evidentemente non se da o caso coa citada actividade hostaleira.

Polo contrario, previo á instalación do dito chiringo co mobiliario, produciuse dentro da área de protección integral do castro da Igrexiña o desbroce con maquinaria da vexetación de mato e arbustiva costeira, a escavación do terreo con movemento de terras, a explanación e a cubrición solo con grava branca para aterrazamento e a instalación de tubería subterránea para a conexión de servizos eléctricos e de augas, feitos denunciados así mesmo por Luita Verde ante a Dirección Xeral de Patrimonio Cultural e ao Concello de Cangas, os pasados 8 e 11 de febreiro, respectivamente e do que non obtivemos resposta ata a actualidade.

Posteriormente, pasados os meses e ante o consentimento por falta de resposta -omisión de competencias- por parte destas dúas administracións públicas, procedeuse á instalación do dito chiringo, que era o que xa advertiamos daquela en febreiro que podía suceder, co impacto agora a maiores pola ocupación do solo coa edificación e mobiliario e, por engadido, a falta de garantías necesarias do debido respeto e control por parte dos posibles usuarios e usuarias de dito establecemento en relación cos bens culturais obxecto da protección, tanto da estrutura do asentamento castrexo como das pedras coas insculturas presentes.DSC02156

Por engadido, esta non deixa de ser máis que a última agresión sufrida dentro da área de protección integral deste xacemento despois dos impactos levados a cabo nel desde os anos setenta do século pasado coa construcción de vivendas, espolio de material arqueolóxico por escavacións furtivas, verteduras de entullos, tránsito rodado,… e os feitos veñen a amosar que co paso do tempo no entanto de protexer e conservar por lei os bens protexidos, as administracións públicas competentes na materia, D.X. de Patrimonio Cultural e Concello de Cangas, están polo contrario a colaborar coa súa inacción na súa continuada e lesiva degradación.

Luita Verde salientoulle á Dirección Xeral de Patrimonio Cultural que ao estar o castro da Igrexiña incluido no Catálogo de Patrimonio Cultural de Galicia, segundo o artigo 45. Réxime de intervencións no contorno de protección da Lei 5/2016, do 4 de maio, do patrimonio cultural de Galicia, as intervencións que se realicen no contorno de protección dos bens declarados de interese cultural e catalogados deberán contar coa autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural cando teñan por obxecto novas construcións e instalacións de carácter definitivo ou provisional ou as remocións de terras de calquera tipo no contorno de protección dos bens integrantes do patrimonio arqueolóxico.

E que segundo o artigo 130. Infraccións graves da Lei 5/2016, do 4 de maio, do patrimonio cultural de Galicia, terán a consideración de infraccións graves a realización de calquera intervención nun ben declarado de interese cultural ou catalogado ou no seu contorno de protección ou na súa zona de amortecemento sen a autorización previa da consellaría competente en materia de patrimonio cultural, cando esta sexa preceptiva, ou contravindo os termos da autorización concedida, e cando ocasione un dano a este ben.

Ao final e, polo exposto, Luita Verde solicitou a comprobación dos feitos, a paralización da actividade do chiringo e a retirada da súa edificación xunto coas cadeiras e as mesas máis as conexións eléctricas e de abastecemento de auga da área de protección integral do castro da Igrexiña, a apertura dun expediente sancionador e a restauración ambiental dos terreos ao seu estado anterior.

DSC02171

Previamente advertiu que a omisión deliberada das competencias, neste caso de protección do patrimonio cultural derivadas da Lei 5/2016, do 4 de maio, do patrimonio cultural de Galicia máis do Catálogo Complementario de Monumentos e Conxuntos Histórico-Artísticos Obxeto de Protección das Normas Subsidiarias de Planeamento do Concello de Cangas, é susceptible de delito de prevaricación administrativa omisiva e do que iso implica para as persoas que administrativamente ostentan os cargos correspondentes coas competencias a nivel autonómico e municipal.

Finalmente axuntamos fotografías dos feitos denunciados salientando por outra banda que o castro da Igrexiña tamén está integrado dentro de Solo Non Urbanizable das Costas Mariñas segundo as vixentes Normas Subsidiarias de Planeamento do Concello de Cangas e que xeográficamente está anexo á Zona de Especial Conservación do Espazo Natural Protexido pola Rede Natura da Costa da Vela, no extremo sur da enseada de Barra e a escasa distancia da praia e dunar de Nerga, onde así mesmo está catalogado o xacemento romano e medieval das salinas de Nerga, no regato das Forcadas.

Deixar un comentario

Arquivado en Uncategorized

Corta indiscriminada de carballos nos monte de Cela (Bueu)

DSC09626O Colectivo Ecoloxista Luita Verde denunciou por escrito e polo rexistro a inicios de marzo pasado no Concello de Bueu, na Xefatura Territorial da Consellería de Medio Rural en Pontevedra e na Dirección Xeral de Patrimonio Cultural da Consellería de Cultura e Turismo que na parroquia de Cela, concello de Bueu, entre os lugares da Costa Grande, Chan Maior, Coto do Raboiro, Devesa Nova e A Telleira, ata o límite coa parroquia de Ardán, no concello de Marín, en solo rústico de especial protección paisaxística (PXOM de Bueu) e na ribeira alta da conca do río da Pena, realizáronse varias cortas de arborado onde á parte de eucaliptal e piñeiral se levou a cabo a corta tamén de carballeira.

Que por outra banda os restos das cortas están espallados con grande cantidade de biomasa polo solo e non se respetou o paso dalgúns camiños e pistas, obstaculizados polos propios restos das cortas, outros ancheados e a maioría co pavimento removido polo paso da maquinaria pesada.

E que así mesmo afectouse directamente a área de protección dos xacementos arqueolóxicos das mámoas de Cela, (GA36004015), da mámoa de Rapadoiro (GA36004026), As Cadeliñas (GA36004025) e do achadobifaz das Chans (GA36004A02).

Polo exposto Luita Verde solicitou:

A comprobación dos feitos, a apertura dun expediente sancionador pola realización das cortas sen autorización, a paralización da corta da carballeira e do arborado autóctono, a retirada dos restos das cortas e a apertura ao tránsito de pistas e camiños de servidume.

DSC09489

Que dacordo dacordo coa Lei 93/2015, de 1 de outubro, do Procedemento Administrativo Común das Administracións Públicas sexa considerado Luita Verde como interesado no procedemento e se nos dea vista do actuado, se nos comunique as incidencias que no sucesivo aconteza, se nos de audiencia antes de dita Resolución e se nos notifique esta en prazo.

Transcorridos catro meses non houbo resposta por parte das distintas administracións públicas ás que nos diriximos con esta denuncia.

Desde Luita Verde salientamos que as cortas do arborado xunto coas labores de apilado e transporte da madeira cortada, incluida a da propia carballeira e dentro boa parte dela en monte mancomunado, foron realizadas a matarrasa, cometéndose un verdadeiro atentado contra do patrimonio natural e paisaxístico ao que fai referencia a especial protección dentro do solo rústico a nivel municipal, á parte da afección á protección patrimonial dos distintos xacementos arqueolóxicos inventariados e catalogados no lugar.

DSC09453

Por outra banda senta un moi mal precedente de cara ao futuro sobre todo tendo en conta que a Xunta de Galicia, aproveitando o estado de alerta e confinamento social pola pandemia do COVID19, aprobou baixo publicación no DOG a exención da obriga da solicitude de autorización de corta do arborado en monte protexido para substituila por unha “declaración responsable”.

Por engadido detrás dos plans de ordenación forestais subsiste un interese de consolidación dun modelo forestalista que antepón os intereses economicistas e produtivistas a nivel industrial dos monocultivos forestais aos da protección e conservación a nivel paisaxístico, ambiental e cultural existente ao longo do territorio.

Ao tanto Luita Verde lembra que a extensa área dos montes da parroquia de Cela onde tiveron lugar as cortas de arborado, ubicada nunha zona de grande valor paisaxístico, ambiental e cultural entre os nacementos do río da Pena e do Amieiro, con áreas de ribeira, carballeira e monte baixo a matogueira ao redor dos 350 metros de altitude sobre o nivel do mar e con excelentes panorámicas da ría de Pontevedra, leva sendo obxeto de diversas afeccións ambientais nas últimas décadas, desde cortas indiscriminadas de arborado autóctono, a plantación sen control de especies comerciais de rápido crecemento ata a propia explanación e posterior creación da área recreativa de Chans, aparcamento e circuito de vehículos rodados e motorizados,…

DSC09407

Axuntamos fotografías realizadas nos momentos dos feitos denunciados a inicios do pasado mes de marzo, antes do estado de alerta e confinamento social polo COVID19, onde se obervan algunhas das cortas de carballeira, madeira de carballo cortada e apilada entre a de eucalipto, restos da ramada espallada polo solo e o desastroso estado dos viais tralo paso da maquinaria pesada utiizada para o transporte da madeira cortada

Deixar un comentario

Arquivado en Uncategorized

Agresión medioambiental no Castro da Igrexiña

DSC06243O Colectivo Ecoloxista Luita Verde denunciou polo rexistro e por escrito o pasado mes de febreiro no Concello de Cangas, na Dirección Xeral de Patrimonio Cultural da Consellería de Cultura e Turismo e na Dirección Xeral de Patrimonio Natural da Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Vivenda que no concello de Cangas, parroquia do Hío e lugar de As Eiras, en Solo Non Urbanizable das Costas Mariñas e de Patrimonio Histórico segundo as vixentes Normas Subsidiarias de Planeamento municipais e dentro da área de protección integral do xacemento da Idade do Ferro e Romano do Castro da Igrexiña (GA36008001), procedeuse á corta e desbroce de matogueira arbustiva costeira e á escavación, explanación e cubrición do solo con pedra de grava branca máis a conexión na parte traseira da obra con varios tubos de polietileno subterráneos para a conexión de servizos de auga e eléctrico coa máis que probable intencionalidade da instalación en breve dunha construción ou caseta con terraza anexa.

Que estas accións, ao carón da Zona de Especial Conservación (ZEC) do Espazo Natural Protexido pola Rede Natura da Costa da Vela, produciron un impacto severo e crítico no medio natural, coa corta e mesmo desaparición de especies costeiras, en especial da comunidade vexetal de abruñeiros (Prunus spinosa) existente na zona, agravado coa fase posterior erosiva de escavación e movemento de terras e por último de desnaturalización coa cubrición coa capa de pedra de grava branca.

DSC06304

E que por outra banda tamén produciu un impacto severo na área de protección integral do xacemento arqueolóxico, incluido no Catálogo de Patrimonio Cultural de Galicia e no Catálogo Complementario de Monumentos e Conxuntos Histórico-Artísticos Obxeto de Protección das Normas Subsidiarias de Planeamento do concello de Cangas, onde á parte da fase erosiva da escavación do solo se lle uníu a afección directa ao seu entorno inmediato, con abondancia de pedras con pías e coviñas, onde algunha foi ademais danada directamente na súa superficie polo paso da maquinaria.

Polo exposto, solicitou:

A comprobación dos feitos, a paralización de nova actividade no lugar, a apertura dun expediente sancionador e a restauración dos terreos ao seu estado anterior.

E que dacordo coa Lei 93/2015, de 1 de outubro, do Procedemento Administrativo Común das Administracións Públicas, se nos informara puntualmente das actuacións levadas a cabo.

Pasados máis de catro meses das ditas denuncias non tivemos resposta ao respecto por parte de ningunha das tres administracións públicas competentes e, o que é pior, vai entrar a tempada de verán e os terreos obxeto das accións denunciadas, que só podemos calificar de flagrante agresión e atentado contra o patrimonio cultural e natural cangués, morracense e galego, poden verse novamente agredidos xa que, desde Luita Verde, temos constancia que os terreos escavados e explanados coas conexións eléctricas e de auga xa foron utilizados no verán pasado para a instalación dun chiringo desmontable de praia e terraza anexa axunta no lugar.

DSC06276

Ao tanto desde Luita Verde salientamos que este xacemento arqueolóxico é un dos grandes descoñecidos para o público nunha parroquia como a do Hío moi prolifica e importante na existencia de xacementos e achados culturais prehistóricos e históricos e do que só se está a dar atención case exclusiva ao afamado xacemento castrexo e romano do Berobreo do Facho de Donón.

Mais, por outra banda, temos que informar que o xacemento da Igrexiña non é para nada un xacemento descoñecido para o mundo da arqueoloxía xa que foi descuberto a principios dos anos sesenta do século pasado nas persoas de Enrique Massó e Pedro Díaz, pertencentes ao Grupo de Arqueoloxía Alfredo García Alén, no que xa valoraron a existencia “dun novo castro nunha elevación no extremo Sur da enseada de Barra-Nerga, a presenza dun petróglifo e un posible complexo de salgaduras relacionado con materiais romanos”, motivo polo que a finais desa década dos anos sesenta, ese novo castro xa pasa a engrosar o Ficheiro Arqueolóxico do Museo Provincial de Pontevedra, coa súa preceptiva ficha.

Nos informes da época comunican a localización de muros con argamasa relacionados con materiais romanos, que se identifican como estanques de salgar o peixe, e de varias vivendas circulares no interior da croa do castro, que se relacionan con cerámica castrexa. No ano 1974 José Suarez Mariño informa ao Museo de Pontevedra do achádego na praia de Nerga dun pavimento de canto rolado e arxila ó longo de sesenta metros, que quedara á vista logo dunha crecida do Rego das Forcadas, permanecendo colgado do noiro logo da crecida. Nunha anotación do Museo de Pontevedra identifícase coma un posible pavimento de saíñas romanas, quizais unha das primeiras referencias no Noroeste deste tipo de instalación industrial, vinculándoa coa salga.

DSC06253

Posteriormente, na década dos oitenta, nunha publicación do Grupo de Arqueoloxía Alfredo García Alén, se cataloga o xacemento coma de tipo “Galaico-Romano”, sinalando a posible existencia dun “peirao” romano, do que, por outra banda, ata agora non se localizou malia existir naquel momento dunhas prospeccións subacuáticas.

Nos anos noventa é cando comeza a afectarse urbanísticamente de xeito directo o dito xacemento coa construcción dunha vivenda co seu peche perimetral dentro do mesmo, onde se chegou a utilizar grande cantidade de material romano e castrexo produto das escavacións para as súas cimentacións. Por outra banda tamén se produce a espoliación de numerosos restos arqueolóxicos con escavacións furtivas e por engadido constrúese un galpón mariñeiro enriba dos antigos tanques de salgadura, quedando á vista unha inxente cantidade de restos óseos, cunchas e tégulas romanas, que obriga finalmente ao concello de Cangas a actuar e ordenar o seu derrubo.

Toda esta historia de afeccións levou aparellado un cambio exponencial no entorno, xa que moitos dos entullos depositáronse fóra das parcelas construídas, ademais de que o tránsito rodado transformou o vello camiño de acceso ó castro nun vieiro elevado e nivelado co propio entullo. As fortes choivas do inverno de 1996 buscaron saída cara o mar por onde puideron, arrastrando parte da duna eólica do trasdós da praia, quedando á vista a xacemento romano. A desfeita era tal que a Delegación Territorial da Consellería de Cultura en Pontevedra solicita unha intervención de urxencia, coa finalidade de catalogar os restos que naquel momento eran visibles, polo que se encarga o proxecto de “Sondeos, protección y catalogación del yacimiento de A Igrexiña. Cangas (Pontevedra)”.

DSC06255

Entre o 17 e o 22 de Abril de 1996, escávanse os restos das salgaduras nunha primeira fase de “sondaxes”, para posteriormente conservalos e protexelos con polietileno e elementos separadores, encargándose unha brigada do concello de Cangas de levantar un muro de contención a modo de dique para evitar posibles levadas de auga do mar.

A escavación, explanación e instalación dun chiringo de praia coa súa terraza anexa no recinto superior do dito castro, con estratéxicas panorámicas da praia e dunar de Nerga, da enseada de Barra e coas illas Cíes ao fondo na entrada da ría de Vigo, non deixa de ser unha última e nova afrenta e de falta total de respeto con este privilexiado entorno arqueolóxico e natural, diante da pasividade e da incompetencia unha vez máis das distintas administracións públicas, tanto da municipal como das autonómicas.

Deixar un comentario

Arquivado en Uncategorized

O monte Carrachal, cultural e natural

Reproducimos o comunicado elaborado por diversos colectivos e persoas a nivel individual para esixir a protección do monte Carrachal en Moaña ante a pretensión do concello moañés de construír un skatepark neste.

Carballeira do monte do Carrachal

Carballeira do monte Carrachal

Repentinamente o pasado martes 2 de marzo o goberno municipal de Moaña convocaba unha reunión coas asociacións veciñais da zona das Barxas e barrios limítrofes, para presentarnos a ocorrencia de instalar un Skatepark na parcela municipal natural do monte Carrachal, e así mesmo, demandar a nosa resposta ante esta iniciativa no prazo exprés dunha semana. Só unha semana de debate e sen falar de exposición pública do proxecto, un prazo e un método inauditos para o debate colectivo e veciñal, polo menos para as persoas e colectivos que acreditamos na formula da democracia participada. Dende logo máis alá do debate en si mesmo, podemos afirmar que as présas non son boas compañeiras e as decisións importantes deben meditarse con tempo.

A localización orixinal e considerada realmente correcta polo goberno municipal para a instalación do Skatepark tratábase doutra parcela ben distinta e clasificada para desenvolver urbanisticamente dentro do PXOM de Moaña, na zona das Raíñas. Ao parecer un grupo de veciños desa zona protestaron con argumentos bastante prexuízosos, en base á criminalización do movemento skater e da mocidade. O goberno municipal cedeu ante esta situación, coa ocorrencia de rebote e a toda présa de propoñer a instalación do Skatepark no que o goberno municipal entende como plan B, é dicir, cementar na carballeira do monte Carrachal, o que suporía un perigoso precedente para a xestión e posta en valor das zonas naturais do municipio.

Neste punto, dicir que as persoas e colectivos que asinamos este comunicado solidarizámonos ante todo e totalmente coa demanda histórica do movemento skater moañés, pois está claro que este colectivo ben merece un espazo digno e apropiado para desfrutar desta modalidade deportiva ao aire libre. Nós apoiamos a súa demanda e por iso reclamamos que se abandonen as ocorrencias e présas de última hora, e que se leve a cabo o que ata agora non se fixo. Establezamos un debate amplo e con tempo, para buscar entre todos e todas a mellor e máis sólida alternativa de Skatepark para Moaña, que debe ser e dentro dun ambiente cívico e de convivencia, nunha parcela céntrica e urbana, xa desenvolvida ou a desenvolver nun futuro próximo, como adoita suceder na maioría dos sitios con infraestruturas deste tipo, e que o goberno municipal adquira o compromiso en firme de traballar para materializar esa instalación.

Carballeira do monte do Carrachal ao carón da ribeira do rego de Rialdarca

Carballeira do monte Carrachal ao carón da ribeira do rego de Rialdarca

Mais, por outra banda, sobre todo destacar que o Monte Carrachal, que ao contrario do que algúns por descoñecemento intúen, recibe o seu nome pola planta do Carrasco, Erica cinerea, unha fermosa planta de flor lila típica da matogueira galega. Que esta vexetación era dominante na zona en tempos pasados, cando este outeiro propiedade naquel tempo do señorío do Rosal, conformaba xunto cos vales dos ríos Rialdarca e Pontillón e toda a zona do Rosal, unhas terras dunha excelente produción agraria, vinculadas sempre a riqueza natural e etnográfica dos ríos coas súas ribeiras e da zona húmida da Xunqueira. E que xa naquela altura este outeiro era unha zona típica para a celebracións de festas e seráns da veciñanza pois cando chegaba a coresma e a Igrexa prohibía as celebracións, as xentes e mocidades da zona facían unha moneca de trapo que satiricamente chamaban Santa Carrachala, contrataban a gaiteiros e facían o festexo popular xusto no Carrachal.

Panorámica da enseada de Moaña e da ría

Panorámica desde o monte Carrachal da enseada de Moaña e da ría

Máis adiante chegou o mal chamado “desarrollo” e “progreso”, e toda a zona do Rosal foi mercada e transformada vertixinosamente con ducias de construcións en plena burbulla inmobiliaria e foi xusto este outeiro, practicamente o único anaco de espazo natural que quedou en pé en toda a zona das Barxas. Co tempo este espazo evolucionou nunha fermosa carballeira chea de vida e ambientalmente conectado co val fluvial de Rialdarca. E a día de hoxe o Carrachal constitúe en si mesmo un miradoiro natural privilexiado cunhas excelentes vistas panorámicas de toda a zona das Barxas e da praia e espazo intermareal da Xunqueira ata Meira, un remanso de paz a carón do centro urbano de Moaña, e forma parte dunha das poucas carballeiras que nos quedan na vila e que alberga unha importante diversidade vexetal e animal, e que debemos respectar e conservar.

Comunidade vexetal de amarelles (Narcissus triandrus)

Amarelles (Narcissus triandrus)

Algunhas voces alegan na actualidade que esta zona está infrautilizada e que hai que darlle máis “uso”, de feito sen ir máis lonxe ata fai uns catro anos esta carballeira pública municipal carecía dos máis mínimos coidados e atopábase nun estado de abandono por parte da administración local. Pois ben, dentro do equilibro dun mantemento avanzado e sustentable das zonas naturais, adiante, démoslle uso como teñen reivindicado ducias de activistas veciñais e ambientais, e comprometámonos decididamente a poñer en valor estes espazos naturais, porque ata agora tampouco se apostou decididamente por esta vía.

Panorámicas do val do rego Inferno e Montes do Morrazo ao Fondo

Panorámica do val do rego Inferno e dos montes do Morrazo ao fondo

Para comezar, esta carballeira e miradoiro está anexionada ambientalmente á senda das ribeiras do río de Rialdarca. Unha senda natural, cultural e peonil dentro dun corredor ecolóxico de alto uso, a cal necesita unha posta en valor urxente e de xeito sustentable, polo que cómpre que levemos adiante as estratexias de recuperación e posta en valor de toda a senda do río de Rialdarca, como así mesmo e de xeito inseparable, do monte Carrachal. E aquí tócanos lembrar que o propio Concello de Moaña se comprometeu publicamente en apoiar estas estratexias de recuperación de Rialdarca.

Como carballeira municipal chea de paisaxe, sombra, aire fresco e fontes naturais, o espazo ofrece múltiples alternativas. Poderíanse organizar actividades culturais e ambientais de todo tipo, festas veciñais, seráns e concertos ao aire libre, obras de teatro e contacontos, actividades lúdicas coa rapazada dos institutos ou do ximnasio municipal, exposicións ao ar libre, etc.

Cacaforra dourada (Amanita gemmata)

Cachaforra dourada (Amanita gemmata) 

A carballeira do Monte Carrachal presenta un importante valor natural que se vería afectado polo skatepark, pero ademais trátase dun espazo especialmente inadecuado para este tipo de instalacións. O proxecto presentado, que conta teoricamente con non cortar ningunha das árbores do Carrachal, atoparíase co risco de que as propias raíces destas árbores puideran deformar e romper os pavimentos que se instalen, podendo quedar partes inutilizables nun prazo curto. Ou por outra banda os pavimentos probablemente poderían asfixiar as raíces destas árbores, provocando nelas danos ou enfermidade ou a súa morte a medio prazo.

Os gastos de mantemento e limpeza tamén serán máis altos polas mesmas follas das árbores e pola necesidade de iluminación para garantir a seguridade no recinto e en todo o seu acceso. Por último, as súas características de lugar elevado e afastado é unha eiva para o seu uso intensivo e seguro por parte dos skaters e outros colectivos. Precisamente ao instalarse nun lugar apartado, correría risco de converterse nun espazo descoidado e inseguro, o cal queren evitar tanto a veciñanza, que xa se manifestou neste senso, como o Concello, que tería que encargarse da súa vixilancia e limpeza, como os skaters, que non teñen porqué sufrir os danos e atrancos doutras persoas incívicas que fagan mal uso da zona, aproveitándose da situación de afastamento da zona.

Xacinto (Scilla merinoi)

Xacinto (Scilla merinoi)

En contraposición ao Monte Carrachal, existen no concello de Moaña outras varias zonas verdes públicas de titularidade municipal, ou tamén parcelas urbanas xa desenvolvidas ou a desenvolver. Estas áreas serían máis adecuadas para un uso intensivo como o dun skatepark: están máis preto, mellor conectadas, xa iluminadas, teñen máis servizos, son máis seguras e a súa vixilancia e limpeza sería máis doada e realista.”

A Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo é unhas das organizacións asinantes deste comunicado xunto con outros colectivos e persoas a nivel individual dentro do ámbito local, comarcal e galego a nivel do movemento social, cultural e ambiental.

A Plataforma lembra que o pasado 16 de febreiro organizou o roteiro pola protección das ribeiras dos regos Pontillón, Inferno e Rialdarca que transcorreu nalgúns tramos polas inmediacións do Monte do Carrachal, no concello de Moaña.

O exposto neste comunicado amosa unha vez máis que cómpre a urxente e necesaria protección ambiental e posta en valor de xeito integral e sustentable para as ribeiras dos nosos regos como espazos naturais e corredores ecolóxicos que son e, por engadido, para espazos anexos como, por exemplo, o dito monte xunto coa súa carballeira, supervivinte da febre urbanística e construtora entre finais do pasado século e principios do que estamos.

Deixar un comentario

Arquivado en Uncategorized

Roteiro pola protección dos montes e mámoas do Morrazo

roteiro montes e mámoas do morrazoA Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo organiza o domingo 22 de marzo un roteiro para dar a coñecer a importancia ambiental, paisaxística e cultural da contorna dos montes e as mámoas do Morrazo, clasificada dentro de solo rústico de especial protección de espazos naturais, paisaxístico, de augas e patrimonial nas parroquias de San Martiño de Vilaboa, Santa Cristina de Cobres, Santo Tomé de Piñeiro e San Xián, nos concellos de Vilaboa e Marín.

O roteiro, primeiro desta primavera, será circular e sairá ás 10 da mañá do parque forestal da lagoa de Castiñeiras, para chegar ás 14 h. ao mesmo lugar.

O percorrido transcorrerá por viais forestais, camiños e corredoiras polos lugares de Chan de Castiñeiras, Outeiro dos Asubións, Río de Arcos, Monte das Barreiras, ribeira do rego do Portiño, A Cavada do Cruceiro, Chan da Armada, Outeiro de Ombra, Barreira do Redondo e Chan de Castiñeiras.

Para se achegar ao punto da saída hai que acceder a través da estrada EP-0106.

Montes e mámoas do Morrazo 1

Recomendamos que de se achegar en vehículo privado, por ética e polas limitacións do aparcamento, as persoas que asistan utilicen a capacidade máxima do seu vehículo, compartíndoo con outras persoas. Recomendamos tamén traer roupa e calzado de trote axeitados para a época primaveral.

Chan de Castiñeiras ou da Castiñeira, fitónimo con clara referencia á presenza desde o pasado no lugar do castiñeiro, está ubicada nun planalto ao redor dos 400 metros de altitude sobre o nivel do mar entre os altos de Castiñeiras, da Graña, de Outeiro dos Asubións e de Coto Redondo e acolle así mesmo o nacemento do rego de Castiñeiras, principal afluente do rego Lameira, cuxa desembocadura está na ría de Pontevedra ao carón do actual núcleo urbano de Marín.

Conta con dous espazos, as brañas de Castiñeiras e a propia lagoa de Castiñeiras, que están integrados dentro do Inventario de Zonas Húmidas de Galiza. Destacan pola presenza de flora de turbeira e específica de zonas húmidas e de fauna tanto invertebrada como vertebrada, con especies así mesmo endémicas e vulnerables a nivel ibérico.

A lagoa é un espazo artificial que, tal como o coñecemos, foi construído a inicios da década dos anos 40 do século pasado. A partir daí comezou tamén a creación do parque forestal ao seu redor ata o alto de Coto Redondo, dentro da política repoboadora a nivel forestal que levou a cabo de xeito intensivo nos montes do Morrazo o goberno estatal da ditadura franquista tralo proxecto experimental realizado anteriormente na ditatura de Primo de Rivera, e que chegou con diversas aportacións ao longo do tempo ata a actualidade, sendo xestionado en principio polo Patrimonio Forestal do Estado, posteriormente polo ICONA, e a partir dos anos oitenta, co actual réxime democrático, pola Xunta de Galicia a través das Consellerías de Agricultura, Gandeiría e Montes e da de Medio Ambiente, e desde mediados desta década a través dunha Fundación polas comunidades de monte veciñais en man común de Santo Tomé de Piñeiro e San Xián (Marín) e San Martiño e Santa Cristina de Cobres (Vilaboa), tralo fin dos convenios que tiñan coa propia administración autonómica.

Montes e mámoas do Morrazo 2

O parque forestal destaca pola presenza a nivel botánico de ao redor de medio cento de especies de árbores e arbustos dos 5 continentes (cipreses, cedros, tuias, alerces, abetos, araucarias, carballos americanos, liquidámbar, castiñeiros, bidueiros,…).

A nivel cultural e arqueolóxico destaca pola presenza prehistórica de nove mámoas megalíticas funeraias do Neolítico, oito a nome de mámoas de Chan de Castiñeiras máis outra a nome de Pedralonga. Dúas delas, a coñecida como a Mámoa do Rei máis a de Pedralonga, á parte de conservar a estrutura dolménica, principalmente a primeira xa que foi restaurada no ano 2003, están catalogadas así mesmo como Ben de Interese Cultural (BIC) por ter gravados rupestres no interior dos esteos dos seus dólmenes. Existe asemade unha mámoa coa cámara de tipoloxía de cista, de enterramento individual. A maioría son de tipoloxía de cámara de enterramento con corredor de entrada, boa parte delas están sen a penas estrutura do seu dolmen conservando as correspondentes fosas de delatación na base do túmulo, e a súa cronoloxía está ao redor de hai 6.000 anos.

En fase histórica é de salientar que no lugar da fonte de Castiñeiras é onde se dividían desde o Medievo as antigas xurisdicións de Marín, a través do Couto de Oseira, do Morrazo, á que pertencía a parroquia de Santo Tomé de Piñeiro e, de Pontevedra, á que pertencía a parroquia de San Martiño de Vilaboa e a súa parroquia anexa de Santa Cristina de Cobres. No ano 1836, ano no que tamén se constitúen os novos concellos constitucionais, as parroquias de San Martiño de Vilaboa, Santa Cristina de Cobres, Santo Tomé de Piñeiro e San Xián avíronse, tras séculos de conflitos polo aproveitamento dos recursos -predominio do monte baixo a roza, estivada e gandeiría extensiva sobre o forestal-, a un acordo notarial sobre a delimitación dos seus montes comunais do que aínda se conservan algunhas pedras fincadas coa funcionalidade de deslinde no terreo e marcadas a cadanseu lado coa letra inicial de cada parroquia segundo a orientación da propiedade e, así mesmo, a pedra do Corvo que, a modo dunha grande coviña e esculpida a golpe de pico e cincel nun pequeno outeiro con execlente panorámica sobre a Chan de Castiñeiras, deslindou as parroquias de San Martiño de Vilaboa e de Santa Cristina de Cobres.

Montes e mámoas do Morrazo 3

Por outra banda en Chan de Castiñeiras consérvanse os restos das antigas cortellas, pequenas cortes cos seus peches de pedra que tiñan a funcionalidade de acoller en séculos pasados o gando, principalmente o miúdo, composto por cabras e ovellas. Noutra pequena elevación sobre Chan de Castiñeiras consérvase así mesmo o topónimo afín de Outeiro das Cortellas. En Chan de Castiñeiras tamén se atopan gravados rupestres modernos realizados nas pedras ao longo do século pasado polo veciño marinense José Meijón.

Na ladeira do Outeiro dos Asubións, cuxa máxima cota está a 475 metros sobre o nivel do mar, está inventariada a presenza de petróglifos da Idade do Bronce con gravados de círculos concéntricos e coviñas, e, pouco máis abaixo a dunha pequena mámoa neolítica con restos de esteos de tipoloxía de cista. Ao pé deste outeiro rochoso nace así mesmo o río de Arcos ou dos Asubións que, xunto co cercano rego de Campolongo, son afluentes do Río Maior, con desembocadura na Zona de Especial Conservación (ZEC) da Enseada de San Simón, na ría de Vigo.

Entre o Monte das Barreiras, orónimo referente á existencia de barro ou arxila que era usado antigamente para a fabricación de fornos, e A Cavada Grande, agrónimo referente á costume de moi antigo de cavar ou cachar o terreo, na aba sur do alto de Coto Redondo, se extende unha densa comunidade de carrasca vermella, mato de ao redor de dous metros de altura cunha espectacular floración que pasa por ser un endemismo da metade occidental ibérica e noroeste africana e que a súa distribución morracense dase case exclusivamente nesta zona dentro da conca do rego de Campolongo.

Nas zonas de monte baixo e sen arborado posúe unhas espectaculares panorámicas do val do Río Maior e da enseada de San Simón coa illa do mesmo nome no fondo da ría de Vigo. A nivel forestal é de salientar as plantacións forestais con especies frondosas autóctonas, en especial de carballos e castiñeiros, xunto coa presenza espontánea da sobreira que nesta zona, preto do núcleo rural do mesmo nome da lindeira parroquia de S. Adrián de Cobres, tén tamén unha das máis importantes dentro da súa distribución a nivel morracense, dentro da carballeira termófila e da influencia climática mediterránea no sur e occidente de Galiza.

Montes e mámoas do Morrazo 4

A ribeira alta do rego do Portiño, afluente así mesmo do Río Maior, posúe unha incipiente e excelente carballeira salvaxe dentro do hábitat de interese comunitario das carballeiras galaico portuguesas. De entre o seu sotobosque sobresae a presenza do sanguiño e en especial da pereira brava, agora no comezo da súa floración, e que da nome a algúns topónimos na proximidade.

Chan de Armada e Outeiro de Ombra, entre os 375 e os 425 metros de altitude sobre o nivel do mar, no límite entre as parroquias de Santo Tomé de Piñeiro (Marín) e de Santa Cristina de Cobres (Vilaboa), acollen unha importante área arqueolóxica coa presenza de 7 mámoas – 5 de Outeiro de Ombra e 2 de Chan de Armada -, xunto co xacemento do calcolítico e achado calcolítico e da Idade do Bronce de Chan da Armada, onde destaca a presenza dunha das mámoas da Chan da Armada con presenza da estrutura do seu dolmen e coa especificidade de que os seus esteos e pedra cobertora son de xisto -xeralmente son de granito-. A utilización de xisto na contrucción da mámoa está relacionado co predominio da rocha metamórfica na zona, dentro do complexo xeolóxico Vigo-Pontevedra.

As mámoas de Chan da Armada xunto coas de Outeiro de Ombra e de Chan de Castiñeiras forman parte da Ruta das Mámoas do Morrazo que complementándose coas de Chan de Fonteseca, Lagucheiros e Chan de Arquiña, e cun percorrido de 7,5 kilómetros, proxectouse a nivel institucional a través de varias comunidades de montes, concellos e Xunta de Galiza a mediados da década pasada mais non chegou a rematarse. Dese proxecto de posta en valor só queda a plantación forestal de frondosas como adecuación ambiental na súa contorna e intervencións puntuais e por separado nos xacementos por parte das comunidades de montes propietarias.

A Barreira do Redondo, na metade da ladeira norte do alto de Coto Redondo ao redor dos 450 metros de altitude sobre o nivel do mar, entre plantación mixta de especies forestais e onde destaca a presenza arbustiva do érbedo, posúe unhas extraordinarias panorámicas dos Montes do Morrazo, coa Serra Domego e o alto de Coto do Home, o Monte Formigoso, Outeiro de Campolongo, Os Pedrouzos, Monte Penizas, Monte da Cova e Sobareiro, o val do rego Neibó-Loira, e a ría de Pontevedra coa península do Salnés en fronte e as Illas Ons ao fondo.

As principais afeccións nas últimas décadas á contorna dos montes e mámoas do Morrazo, pertencentes aos espazos naturais dos Montes do Morrazo e Coto Redondo segundo o Rexistro Xeral de Espazos Naturais de Galiza e as antigas Normas Subsidiarias de Planeamento da provincia de Pontevedra foron a intensificación dos monocultivos forestais, a eucaliptización, a invasión das acacias, as verteduras de lixo e de entullos, a instalación de torretas e cableados aéreos de tensión eléctrica, e o abandono e degradación do patrimonio cultural, forestal e arqueolóxico.

As principais ameazas no futuro son a Área de Desenvolvemento Eólica (ADE) coa proxección de varias ubicacións alternativas de aeroxeradores polos cumes e o proxecto de investigación mineira a nome de Miñán para a extracción de granito ornamental.

Montes e mámoas do Morrazo 5

En marzo de 2012 a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo solicitoulle á Xunta de Galiza a ampliación da Rede Natura cara a un novo Lugar de Importancia Comunitaria (LIC) que, a nome de Montes e Carballeiras do Morrazo, recollese os espazos naturais dos Montes do Morrazo, no que se encadra así mesmo a contorna dos montes e mámoas do Morrazo, e Carballal de Coiro mais outros ampliables, por considerármolos uns espazos naturais de alta importancia ambiental e corredor ecolóxico.

Por outra banda a proposta de Espazo Natural de Interese Local (ENIL) realizada á Xunta de Galiza polo Concello de Marín co apoio das comunidades de montes de Santo Tomé de Piñeiro e de San Xián para o territorio marinense ao redor do parque forestal da lagoa de Castiñeiras, á parte de non corresponderse cun verdadeiro espazo natural, quédase escaso xa que para iso tería que acoller a parte correspondente ao concello de Vilaboa a través das comunidades de montes de San Martiño e de Santa Cristina de Cobres.

Para a Plataforma, en tal caso, o ENIL debería debería ser moito máis amplo e conxunto entre os concellos de Marín, Vilaboa, Moaña e Pontevedra, enlazando cun corredor ambiental e cultural o espazo natural e arqueolóxico dos Sete Camiños, entre os montes das parroquias de Salcedo, Lourizán e San Xián e a través da área patrimonial dos petróglifos da Carrasca e Champás con Chan de Castiñeiras e a súa vez esta e a través de Outeiro de Ombra, Chan da Armada, Chan de Fonteseca e Lagucheiros con Chan da Arquiña dentro da Ruta das Mámoas do Morrazo máis as áreas ao seu redor de As Cavadas, A Graña, Os Pedrouzos, Outeiro dos Asubións, Monte das Barreiras, Chan da Lagoa e Chan de Gagán, conectando finalmente a través das ribeiras altas coas concas naturais dos regos Cubela, Louriñas, Trasmil, Rio Maior, Miñouva, Lameira, Neibó e da Fraga.

Deixar un comentario

Arquivado en Uncategorized

Luita Verde denuncia agresións ambientais dentro do Espazo Natural Protexido de Cabo Udra

DSC05530O Colectivo Ecoloxista Luita Verde denunciou ante a Dirección Xeral de Patrimonio Natural da Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Vivenda que dentro da Zona 2 (Área de Conservación), de Valor de Conservación Alto, da Zona de Especial Conservación (ZEC) do Espazo Natural Protexido pola Rede Natura 2000 de Cabo Udra, na parroquia de Beluso, no concello de Bueu, estase a realizar distintas obras – construción de viais de nova construción, corta de vexetación de ribeira e encorado de augas, e roza e desbroce de matogueira – que están a producir un impacto grave e mesmo irreversible e que atenta contra a pretendida conservación do medio natural e a súa biodiversidade.

No lugar de Sarabia estase a construir en desterro e grande desnivel un vial de nova construción de ao redor de 150 metros de longo e 3 metros de ancho que enlaza o camiño por onde transcorre o sendeiro azul sinalizado de Cabo Udra cunha pequena cala areosa ao carón da Punta Escandiña, na Enseada do Pouso.

A obra está a conlevar a desaparición de capa vexetal, excavación e movementos de terra que nalgúns tramos chega ao redor de medio metro de profundidade, afectando de xeito crítico a matogueira costeira que é un dos principais valores ambientais deste espazo natural e con especies endémicas do noroeste ibérico.

DSC05448

Por outra banda está a afectar na súa contorna aos hábitats de interese comunitario 1230 Cantís con vexetación das costas atlánticas e bálticas, 4030 Queirogais secos europeos, 2120 Dunas móbiles litorais con Ammophila arenaria, e o hábitat natural prioritario 6220 Pseudoestepas de gramíneas e aunais da orde Thero-brachypoedetea, integrados dentro do Anexo I da Directiva Habitats (92/43/CEE) que rixe a Rede Natura 2000.

Na ribeira do rego da Escorregadoira e ao carón do sendeiro azul de Cabo Udra, produciuse a corta de arborado de ribeira – salgueiros -, movementos de terras, a construcción dun novo vial con excavación e explanación do solo paralelo ao curso do río e o encorado das augas do mesmo a través dun muro de pedra, deixando ao final o paso da auga fluvial a través de dous tubos de polietileno cara o seu tramo final e posterior desembocadura entre o cantil no medio mariño.

A merma do arborado, produciuse a perda de capa vexetal e movemento de terras, afectando gravemente a vexetación propia de ribeira, en especial a presenza de dentabrú (Osmunda regalis) e outras variedades de fentos, e a propia do leito, tendo en conta que esa zona forma un humidal, onde á parte da importancia da flora o é tamén da fauna tanto vertebrada, en especial de anfibios con endemismos ibéricos, como invertebrada, coa presenza de variedade de especies de libeliñas e cabaliños do demo.

Por engadido a afección aínda é máis grave tendo en conta que o humidal da Escorregadoira é o principal ecosistema de ribeira de todo o Espazo Natural Protexido de Cabo Udra e así mesmo hábitat natural prioritario 91/EO Bosques aluviais de Alnus glutinosa e Fraxinus excelsior segundo a Directiva Hábitats (92/43/CEE), complementado polo hábitat de interese comunitario 3260 Ríos dos pisos basal a montano.

DSC05479

Por último, entre os lugares do Con da Pena e a proximidade do Castro de Udra, pola zona alta do cabo, estase a proceder á corta de arborado – piñeiros – mais tamén ao desbroce a matarrasa de grande parte da matogueira que o rodea.

A acción do desbroce e a matarrasa está a afectar moi negativamente a zona, dentro do hábitat de interese comunitario 4030 Queirogais secos europeos, e especialmente tamén á biodiversidade que a integra tanto de flora como de fauna específica destes ecosistemas, con algunhas especies integradas no Anexo I da Directiva Aves (92/43/CEE) como, por exemplo, a papuxa do mato (Syvia undata) ou a avenoiteira cincenta (Caprimulgus europaeus).

Luita Verde solicitou a comprobación dos feitos, a apertura dun expediente sancionador polas obras e desbroces expostos e a paralización de calquera obra nova ou vial e de desbroces a matarrasa dentro da Zona 2 (Área de Conservación) da Zona de Especial Conservación (ZEC) do Espazo Natural Protexido pola Rede Natura 2000 de Cabo Udra.

Por outra banda advirte que a parte terrestre da ZEC de Cabo Udra só abrangue un 29% do total do espazo natural, ou sexa, non pasa das 181,11 has. de terreo protexido dentro dunha estreita franxa costeira entre as praias de Mourisca e de Menduiña e o cabo, que non pode asumir tales e tantas agresións como as aquí expostas, ás que se lle pode engadir outras moitas – festivais musicais e masificados, entrada sen control de vehículos privados motorizados, práctica da actividade cinexética, … – dende que este espazo se “protexeu”, primeiro como Zona de Especial Protección dos Valores Naturais (ZEPVN) pola Xunta de Galicia, e posteriormente como Lugar de Importancia Comunitaria (LIC) pola Comisión Europea, no ano 2004.

Xa que logo para Luita Verde trátase de protexer ante todo un territorio como espazo natural e priorizando a conservación e mesmo recuperación dos seus valores ambientais e paisaxísticos e que hai certas accións como as expostas que na realidade non son compatibles co debido respecto por eses valores intrínsecos a este espazo natural, salientando así mesmo o risco de convertilo de facto e permanente nun parque forestal e de atracción esencialmente para o turismo co que iso, de non poñerlle medidas de control, pode implicar para a efectiva armonización da protección e conservación ambiental do lugar e os seus usos.

Deixar un comentario

Arquivado en Uncategorized

Roteiro pola protección das ribeiras dos regos Pontillón, Inferno e Rialdarca

roteiro-inverno-pontillón-inferno-rialdarcaA Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo organiza o domingo 16 de febreiro un roteiro para dar a coñecer a importancia ambiental, paisaxística e cultural da contorna dos regos Pontillón, Inferno e Rialdarca, catalogada na actualidade como solo rústico de especial protección de augas, forestal, agropecuaria e patrimonial segundo o PXOM e corredor ecolóxico segundo o Plan de Ordenación do Litoral de Galiza (POL), nas parroquias de San Martiño e do Carme, no concello de Moaña.

O roteiro, segundo deste inverno, será circular e sairá ás 10 da mañá da Praza do Concello de Moaña, na rúa As Barxas, para chegar ás 14 h ao mesmo lugar.

O percorrido transcorrerá por vial urbano, rural, camiños e corredoiras, coincidindo en tramos cos sendeiros municipais sinalizados dos regos do Inferno e de Rialdarca, polos lugares de As Barxas, O Rosal, O Redondo, ribeira rego do Pontillón, A Paradela, ribeira do rego do Inferno, A Marrúa, Sabaceda, Outeiro de Sabaceda, ribeira do rego de Rialdarca, A Gándara, A Xeira, O Prado e As Barxas.

Regos Pontillón, Inferno e Rialdarca 1

Para se achegar ao punto da saída hai que acceder a través da estrada PO-551.

Recomendamos que de se achegar en vehículo privado, por ética e polas limitacións do aparcamento, as persoas que asistan utilicen a capacidade máxima do seu vehículo, compartíndoo con outras persoas. Recomendamos tamén traer roupa e calzado de trote axeitados para a época invernal.

As ribeiras dos regos do Pontillón -tamén denominado da Pontella e do Arroás augas máis arriba-, Inferno e Rialdarca -tamén chamado da Xeira e da Devesa da Seara augas máis abaixo- forman unha única conca que, con distintos nacementos no Bolelo, O Xestoso, Boxacova, Foxonoval e Chan das Bolas, entre os 250 e os 350 metros de altitude sobre o nivel do mar e en solo rústico de especial protección de espazos naturais e forestal, xúntanse posteriormente na parte media e baixa do seu percorrido e desembocan finalmente na enseada de Moaña, na ría de Vigo, facendo a función de corredor ecolóxico terrestre xunto coas ribeiras do cercano rego da Fraga e conformando así mesmo na súa parte final o espazo marítimo-terrestre de ribeira e intermareal da Xunqueira e praia da enseada de Moaña, de grande valor ecolóxico, social e marisqueiro.

Regos Pontillón, Inferno e Rialdarca 2

Representan o hábitat natural prioritario de bosques aluviais da Europa atemperada mais tamén os hábitats de interese comunitario de carballeiras galaico portuguesas e de prados húmidos seminaturais de herbas altas, con así mesmo fauna e flora salvaxe de interese, mesmo endémica a nivel ibérico.

O seu bosque de ribeira está composto principalmente pola asociación do ameneiro e do salgueiro mais acompañado tamén nalgunhas zonas do álamo negro, noutras do freixo que, a través da súa especie de folla estreita, dá fiel reflexo da influencia climática mediterránea que temos no Morrazo e nas Rías Baixas, e da abelaneira, que nalgúns tramos chega a formar pequenos abeledos.

Cómpre salientar tamén a grande presenza, a nivel climácico e termófilo, do carballo xunto con outras plantacións de castiñeiros, cerdeiras e nogueiras, así como tamén de vimbieiras, debido ao seu uso tradicional para atar as vides das viñas, os pés de especies domésticas de cultivos de hortas e árbores froiteiras.Regos Pontillón, Inferno e Rialdarca 3

No que se refire ao sotobosque hai que salientar a grande presenza a nivel arbustivo de loureiros, pereiras bravas, sanguiños, sabugueiros e xilbarbeiras. O listado de especies increméntase a través das especies menores cunha longa lista de herbas – cáncaros, violas, chuchameles, agróns, berros,…- mestura de especies terrestres con outras máis acuáticas. Debido á excelente humidade ambiental hai que destacar a grande presenza de brións, liques e fentos -carrizas, hepáticas, cabriñas, fentallas, fentas, …- e fungos.

No que á fauna se refire hai que salientar a presenza dun longo listado tanto de especies vertebradas como invertebradas, en especial de aves, réptiles e anfibios adaptados tanto ao medio fluvial ribeireño como de espazos abertos, mestura de cohabitar os ecosistemas de ribeira co forestal e agrario.

A mestura de hábitats naturais de ribeira cos semisalvaxes e antropizados do agro (pequeñas leiras de cultivo e prado) conforma un espazo de grande valor ambiental e paisaxístico. Alén disto último, este tipo de espazos teñen a cualidade de seren osixenantes a nivel atmosférico e estabilizadores das terras ante as crecidas da auga e as escorrentías.Regos Pontillón, Inferno e Rialdarca 4

A nivel cultural cómpre salientar a grande presenza de elementos etnográficos e civís, debido á importancia que desde finais do Medievo, ao longo da Idade Moderna e ata a Idade Contemporánea tiveron e teñen as actividades agropecuarias na zona. Destas actividades derivan e conservanse moitos dos topónimos e microtopónimos -orónimos, fitónimos, zoónimos, hidrónimos e antropónimos- ao tanto, onde sempre está incluida a relación directa e/ou indirecta do espazo físico coa terra e a súa bioloxía, á propiedade e a súa explotación como recurso desde tempos pretéritos, tendo en conta que as terras ao carón da ribeira e regadas pola auga procedente dos regos e regatos, son as máis fértiles e produtivas.

Na parte baixa da conca e preto do mar están situados nun pequeno outeiro os terreos que hai máis de dous mil anos acolleron un asentamento castrexo da Idade do Ferro e Romano e que posteriormente, desde o Século XVI e ata o século XX, foron ocupados polas familias nobiliarias dos Romay e principalmente dos Saavedra. Edificouse o Pazo e Granxa ou Finca do Rosal que, no seu momento de maior auxe, entre os séculos XVII e comezos do XIX, recibindo rendas pola produción das súas terras, posesións a nivel galego e incluso en América, e padroando sobre todo a antiga freguesía de Moaña, chegou a ser o morgado máis pudente do Morrazo. Posteriormente, tras a desamortización e, iniciado o século XX, a xestión do predio pasou por emparentamento a mans da familia dos Montenegro. Na actualidade o Pazo e Finca do Rosal conserva a casona xunto coa capela, pombal e hórreos que lle dan o carácter de casa pacega e con varios escudos nobiliarios, e está en propiedade da promotora inmobiliaria que urbanizou nas últimas décadas os terreos dos arredores, que a súa vez no pasado formaron parte do predio co pazo e a granxa.

Regos Pontillón, Inferno e Rialdarca 5

A nivel etnográfico destaca a grande presenza de muíños hidráulicos -ao redor de 25 no rego do Inferno e 7 no de Rialdarca- con distintas tipoloxías -de canle, canle con piares, cubo cadrado, cubo poligonal, cubo cilíndrico, tellado a unha auga, tellado a dúas augas, con gravados nas súas fachadas de cruciformes de distinta tipoloxía, marcas de canteiro e grafías relacionadas coa súa propiedade orixinaria e mesmo a data da súa construción, de herdeiros, de muiñeiro ou maquía, e tamén de antiga vivenda- e algúns de ao redor de 200 anos, pontes, pontellas, fontes – algunha de máis de 100 anos- e lavadeiros. A grande cantidade de elementos etnográficos relacionados coa auga e coa produción agraria amosa a importancia secular que a conca destes regos tivo e segue a ter para a sociedade e a economía da freguesía moañesa, onde pasa por ser, xunto con parte da conca do rego da Fraga, a auténtica fonte de subministro hídrico e de despensa de produtos da terra -cereais, froiteiras, prados de herba, horta e viñedo- e pecuaria do centro do municipio.

No lugar de Outeiro de Sabaceda, na parte media e alta da conca, á parte dos predios das antigas casonas e granxas indianas de Manuel Uxío e de Freire, construídas coas fortunas conseguidas na emigración en América, existe algunha edificación orixinal do baixomedievo (Século XV) e, espalladas por todo o lugar de Sabaceda, outras de ao redor de 200 anos con varias mostras en pedra da arquitectura popular -alpendres, casas, hórreos, muros …- entre estreitos camiños que no seu día foron de carro, proba do repoboamento humano da antiga freguesía de Moaña en distintas fases históricas, desde a romanización e tras o abandono do cercano Monte do Castro da Idade do Ferro e Romano, ao carón da igrexa matriz románica e medieval de San Martiño, ata a actualidade. Do antigo Casal de Sabaceda naceu ademais no século XII a dita igrexa medieval e posteriormente parroquial de Moaña, tras a doazón feita destes terreos polo rei Fernando II ao nobre e presbítero Fernando Arias, que ao final é quen ordenou construíla no lugar actual do Cruceiro.

Regos Pontillón, Inferno e Rialdarca 6

Na parte baixa da conca, desde A Xeira e polo Prado das Barxas ata A Seara, ao redor da contorna da contemporánea igrexa parroquial da Virxe do Carme, preto da beiramar, está catalogado o xacemento arqueolóxico Romano e Medieval da Devesa do Mouro, onde no pasado se atoparon restos de cerámicas -tégulas e ánforas- que proban que, con toda a probabilidade, hai ao redor de dous mil anos, xa houbo na zona unha intensa actividade agraria e mesmo extractiva dos recursos mariños por parte dos nosos antepasados. No lugar da Pontella atopouse así mesmo un achado Romano e no lugar das Pagonas outro Medieval. No lugar de Montenegro atopouse un xacemento que vai do Neolítico ata O Medievo.

Na parte alta e cara aos nacementos dos distintos regos desta conca están catalogadas as mámoas Neolíticas de Chan das Bolas, a mámoa neolítica e o asentamento Neolítico e da Idade do Bronce de Marco Corvado, e o asentamento Neolítico de Chan da Paralaia e o achado do Calcolítico e da Idade do Bronce da Cova da Paralaia.

En resume e, dentro do que se ten constancia, ao redor de toda a conca destes regos produciuse a presenza e a actividade humana desde hai alomenos 6.000 anos ata a actualidade.

As principais afeccións nas últimas décadas á contorna das ribeiras dos regos Pontillón, Inferno e Rialdarca foron a eucaliptización, a invasión das acacias, do ailanto e en especial das falsas acacias, doutras especies menores como a crocosmia, a ipomoea, a tradescantia, a cana de bambú ou o xenxibre do Himalaia entre outras, a utilización de biocidas, as verteduras de lixo e de entullos, as verteduras de augas residuais e de hidrocarburos, a artificialización das ribeiras e do propio leito fluvial, a instalación de infraestruturas empresariais e educativas, a canalización do leito e a urbanización de grande parte das ribeiras no tramo final, a instalación de torretas e cableados aéreos de tensión eléctrica, a corta indiscriminada do arborado de ribeira, a construción do corredor de alta capacidade e autovía do Morrazo, e o abandono e degradación do patrimonio cultural e etnográfico, incluído a destrución dalgúns dos elementos.

Regos Pontillón, Inferno e Rialdarca 7

Entre os anos 2013 e 2014 o Padroado Municipal Beiramar, a través dun Obradoiro de Emprego, procedeu á recuperación ambiental e posta en valor do rego do Inferno, coa restauración de seis dos seus muiños e adecuación da contorna rego arriba. No 2007 as asociacións veciñais de Rialdarca e A Praia-A Seara procederon á creación dun sendeiro de ao redor dun kilómetro polo rego de Rialdarca despois de que o concello instalara os colectores do saneamento polo propia ribeira do dito rego. Posteriormente o propio concello sinalizou o dito sendeiro. Na actualidade estase na fase inicial do proxecto de recuperación integral do rego co seu val.

Para a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo, a conca hidrográfica que recolle conxuntamente os regos do Pontillón, Inferno e Rialdarca, polas súas cualidades ambientais, culturais e paisaxísticas e así mesmo como corredor ecolóxico, tal e como está tipificado no Plan de Ordenación do Litoral de Galiza, debería estar clasificada e regulada no futuro como Espazo Natural de Interese Local (ENIL) polo Concello de Moaña, compaxinando e potenciando de xeito sustentable os intereses ambientais cos derivados das actividades humanas tradicionais agropecuarias e forestais ata as máis lúdicas como as sociais e culturais.

Deixar un comentario

Arquivado en Uncategorized

Roteiro pola protección do Monte de Cabalo e da enseada de Larache

roteiro-enseada-laracheA Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo organiza o domingo 12 de xaneiro un roteiro para dar a coñecer a importancia ambiental, paisaxística e cultural do Monte de Cabalo e contorna da Enseada de Larache, catalogado na actualidade como solo rústico de especial protección paisaxística, forestal, de costas, agrario, de augas e patrimonial na parroquia de Santa Cristina de Cobres, no Concello de Vilaboa.

O roteiro, primeiro deste inverno, será circular e sairá ás 10 da mañá do adro da igrexa de Santa Cristina de Cobres, en Barciela, para chegar ás 14 h. ao mesmo lugar.

O percorrido transcorrerá por vial rural, forestal e corredoiras polos lugares de Barciela, Porta Mauricio, Matos da Igrexa, O Piñón, A Cavada do Cabalo, Punta do Cabalo, A Lagoa, Conchido, Larache, O Cano de Larache, O Regueiro, A Veiga Grande, Xundice, A Carreira, O Gramón, O Con, A Cavada Vella, A Toxeira, O Regueiro, O Cano de Larache, Larache, Mangoeiro, Porta Mauricio e Barciela.

Para se achegar ao punto da saída hai que acceder a través da estrada N-554.

Recomendamos que de se achegar en vehículo privado, por ética e polas limitacións do aparcamento, as persoas que asistan utilicen a capacidade máxima do seu vehículo, compartíndoo con outras persoas. Recomendamos tamén traer roupa e calzado de trote axeitados para a época invernal.

Monte Cabalo e Larache 1

O Monte de Cabalo é zoónimo en referencia a súa orografía ou directamente á presenza histórica do animal, e no caso da Cavada do Cabalo, ao labor tradicional de roturación do terreo desde tempos pretéritos.

Na actualidade está cuberto na súa maioría por arborado, entre plantacións forestais de piñeiro e de especies caducifolias autóctonas, de carballos, cerdeiras e castiñeiros, á parte da presenza espontánea das sobreiras. Na franxa litoral da beiramar e na zona desde Conchido ata Larache é salientable a presenza de varios exemplares de carballos de grande envergadura e mesmo a formación natural de fraga e carballeira. Nas áreas máis húmidas dáse tamén espontaneamente e, de xeito natural, a presenza de especies máis propias de ribeira como ameneiros e salgueiros.

Entre as especies arbustivas destaca unha importante biodiversidade coa presenza de loureiros, abelaneiras, estripeiros, pereiras bravas, sanguiños, xilbarbeiras, carrascas, carrascos, carpazas, toxos e érbedos, a xesta do mar ou o trovisco que xunto coa presenza arbórea da sobreira amosa que á parte da prevalencia das especies propias do ámbito climático atlántico, de xeito asociado, está tamén a presenza das últimas dentro do clima mediterráneo.

Monte Cabalo e Larache 2

Por outra banda tamén destaca pola súa importancia paisaxística e xeomorfolóxica como rexio entrante de natureza granítica no sedimentario e lamacento fondo da ría moldeado polo complexo xeolóxico Vigo-Pontevedra. Cunha altitude máxima de 125 metros sobre o nivel do mar entre a contorna das enseadas de Larache e Vilaboa, co Monte do Castro da Croa por medio, e o val de Cobres, desde os altos da Serra Basil e a Serra Domego, co Coto do Home, ata os núcleos rurais de San Adrián e Santa Cristina, posúe unhas excelentes panorámicas en primeira liña da Enseada de San Simón, coa illa do mesmo nome e As Erbedosas no outro extremo, ao fondo.

A contorna da Enseada de Larache está composta por unha mestura de ecosistemas, tanto arbóreos como arbustivos e de ribeira, ao que se lle engade o medio seminatural e antropizado cun rico mosaico de cultivos en réxime agropecuario.

Monte Cabalo e Larache 3

Destaca a presenza climácica da carballeira termófila e con exemplares centenarios, a de pequenas formacións de abeledas á beira da enseada e a asociación de ameneiros e salgueiros xunto coa máis escasa do bidueiro á beira do rego de Larache que, tras varias vertentes -daí os hidrónimos Cano e Regueiro-, desemboca na propia enseada, da que ademais conforma un corredor ecolóxico, mestura do hábitat de interese comunitario de carballeiras galaico portuguesas e do hábitat natural prioritario de bosques aluviais de Europa atemperada.

Entre a flora menor destaca a grande presenza de fentos, desde a da epífita e macaronésica cabriña ao redor da cortiza dos carballos, á do dentabrú, da fentalla, do fento negro, do fento das pedras, do fento femia ou a do fento macho escamoso. Tamén destaca a presenza de brións, de liques e de fungos.

O medio agrario, na súa maioría destinada a prados, cultivos cerealísticos e viñedo, á parte da importancia social e económica a nivel local e tradicional, do que ademáis se conservan varios microtopónimos ao respecto, tamén a ten a nivel paisaxístico e ambiental como espazos abertos e ao mesmo tempo seminaturais, bordeados pola presenza da climácica carballeira e o bosque de ribeira ao seu carón.

Fronte ao Monte de Cabalo e a contorna da enseada de Larache está o espazo da ribeira do mar pertencente á Zona de Especial Conservación (ZEC) do Espazo Natural Protexido da Enseada de San Simón, cunha rica e importante biodiversidade ribeireña e marismeña e onde na fase invernal se xuntan de media ao redor de 3.500 aves invernantes acuáticas e mariñas, onde destaca cualitativa e cuantitativamente a presenza de garzas, patos, mazaricos, biluricos, píllaras, gaivotas, corvos mariños,… á parte da importancia produtiva para o marisqueo como recurso.

A nivel cultural é salientable a presenza da Casa Grande de Larache, con dous bloques de edificios de dous andares en forma de L e terreos ao redor de antiga función de granxa agraria, con orixe entre os séculos XVII e XVIII, que posteriormente tivo varias ampliacións ao longo do século XIX e finalmente foi rehabilitada entre principios e mediados da década pasada para ter o uso actual de casa rural a nivel hostaleiro. Posúe un hórreo e noutro tempo seica tivo tamén unha capela en devoción a San Gregorio.Monte Cabalo e Larache 4

Dentro da ribeira do mar, na proximidade, están as ruinas da antiga salina da enseada de Larache, ou tamén chamada de Ulló de Abaixo, unha das catro que foron xestionadas entre finais do século XVII e principios do século XVIII na zona pola Compañía de Xesús e posiblemente vencellada, xunto cos terreos dos arredores, coa antiga casona ou pazo da Larache. Á beira da enseada existe unha pequena edificación en pedra que nos seus inicios podería ter a función de alfolí ou almacén estanco do sal obtido na dita salina.

No extremo oeste do Monte de Cabalo tamén é salientable a existencia do petróglifo de Outeiro do Millo, con coviñas e cruciformes, e do xacemento medieval do Cuarto, da Santa ou Tras do Adro, onde estivo ubicada a antiga igrexa parroquial e ao mesmo tempo se atoparon os restos de antigos sartegos funerarios da época xermánica.

O Monte de Cabalo e a contorna da Enseada de Larache, xunto co Monte do Castro da Croa, en Acuña, estiveron integrados ata hai pouco dentro do espazo natural de Mar de San Simón, segundo as antigas Normas Subsidiarias de Planeamento da provincia de Pontevedra.

As principais afeccións nas últimas décadas ao Monte de Cabalo e á contorna da Enseada de Larache foron a eucaliptización, a invasión das acacias, o urbanismo incontrolado, a instalación de torretas e cableados aéreos de tensión eléctrica, antenas de telecomunicacións, infraestruturas deportivas e o abandono e degradación do patrimonio cultural e ambiental.Monte Cabalo e Larache 5

En abril de 2016 a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo solicitoulle á Xunta de Galiza a clasificación de Área de Especial Importancia Paisaxística (AEIP) para o espazo natural de Mar de San Simón segundo as antigas Normas Subsidiarias e Complementarias de Planeamento da provincia de Pontevedra e Ámbito de Especial Atención Paisaxística (AEAP) para o Monte de Cabalo e o Monte da Croa- Castro de Acuña, dentro do Catálogo das Paisaxes de Galiza.

1 comentario

Arquivado en Uncategorized